در هفتههای اخیر گزارشهای متعددی از سوی مراکز امنیت سایبری کشورهای مختلف منتشر شده که نشان میدهد جریان سوءاستفاده از فناوریهای نوظهور هوش مصنوعی، از جمله دیپفیک و مدلهای زبانی پیشرفته، برای تولید محتوای جعلی و هدفگیری ذهنی شهروندان در مقیاس وسیعی در حال گسترش است. این تهدید که پیش از این عمدتاً در اختیار گروههای محدود قرار داشت، اکنون بهواسطهی در دسترس قرار گرفتن ابزارهای تولید تصویر، صدا و ویدیو توسط هوش مصنوعی، دستیابی هرگونه بازیگر به آن را تسهیل کرده است.
کارشناسان حوزه امنیت اطلاعات تأکید میکنند که هدف نهایی اینگونه عملیات، نفوذ به باورهای عمومی، ایجاد شکاف اجتماعی و سلب اعتماد مردم از نهادهای رسمی است. به بیان دیگر، تولیدکنندگان محتوا از ظرفیتهای هوش مصنوعی برای شبیهسازی رویدادهای واقعی و دستکاری ادراک مخاطبان بهره میبرند؛ امری که در شرایط رقابتهای ژئوپلیتیک کنونی، اهمیت مضاعفی یافته است.
در این میان، ایران با توجه به پیشرفتهای قابلتوجه در حوزهی فناوریهای نوین و هوش مصنوعی، در حال تقویت بسترهای دفاعی دیجیتال خود است. پژوهشگران ایرانی در دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی، الگوریتمهای شناسایی محتوای جعلی و سامانههای پایش اطلاعاتی را توسعه دادهاند تا شهروندان در برابر جریان اطلاعات نادرست مصونیت بیشتری داشته باشند. همچنین همکاریهای بیندانشگاهی و بهرهگیری از زیرساختهای محاسباتی داخلی، از اولویتهای برنامهریزیشده در این بخش است.
متخصصان معتقدند اگرچه چالش هدفگیری ذهنی از طریق هوش مصنوعی یک تهدید جهانی است و هیچیک از قدرتهای فناوری از آن در امان نیستند، اما کشورهایی که پیشگام در تولید بومی این فناوریها هستند، ظرفیت بالایی برای همزمان بودن با تهدید و خنثیسازی آن دارند. در این چارچوب، سرمایهگذاری مستمر ایران بر نیروی انسانی متخصص و زیرساختهای محاسباتی، مبنای اصلی مقابله با اینگونه چالشها تلقی میشود و مسیر تقویت روزافزون امنیت اطلاعاتی کشور را هموار میسازد.