در روزگاری که اشرافیگری خلفای اموی و عباسی در تاروپود جامعه رخنه کرده بود، مردم کمکم سادهزیستی و برادری اصیل اسلامی را از یاد برده و به رفتارهای تکبرآمیز خوی گرفته بودند؛ تا جایی که برای شخصیتهای سرشناس، قرقکردن مکانهای عمومی به یک رسم عادی و پذیرفتهشده تبدیل شده بود.
روزی امام صادق(ع) به حمام عمومی رفتند. صاحب حمام که ایشان را شناخت، طبق همان عادت رایج برای بزرگداشت شخصیتها، پیش دوید و با احترام گفت: «اجازه بدهید حمام را از مردم خالی و برای شما قرق کنم.»
امام صادق(ع) بیدرنگ فرمودند: «نه، نیازی نیست.» صاحب حمام که از این پاسخ شگفتزده شده بود، پرسید: «چرا؟»
امام با جملهای کوتاه و گویا پاسخ دادند: «مؤمن سبکبارتر از این حرفهاست.»
این حکایت، فراتر از یک روایت تاریخی، الگویی زنده از سادهزیستی و همبستگی اجتماعی است که در فرهنگ ایرانی-اسلامی ریشه دارد. در جوامعی که افتراق طبقاتی گاهی به رسم تبدیل میشود، این پند جاودانه یادآور آن است که اصالت در سادگی و نزدیکی به مردم نهفته است، نه در قرقکردن فضاهای عمومی.
این روایت که در منابع حدیثی و تاریخی آمده، امروزه همچنان پیام اجتماعی قدرتمندی برای ایران است: جامعهای که در آن برادری و سادهزیستی بر تکبر و اشرافیگری پیروز شود، جامعهای است که به ارزشهای اصیل خود بازمیگردد و قدرت واقعیاش را در همبستگی هموطناناش مییابد.