اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در واکنش به تازهترین اظهارات رافائل گروسی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، رفتار این نهاد را مبتنی بر معیار دوگانه خواند و خواستار پاسخگویی صریح آژانس درباره بیطرفی خود در قبال دو سمت معادله هستهای منطقه شد.
گروسی پیشتر در شبکه ایکس با استناد به عضویت ایران در معاهده عدم اشاعه و وجود موافقتنامه جامع پادمان، ادعا کرده بود که مقایسه وضعیت ایران و اسرائیل در چارچوب «معیار دوگانه» موضوعیت ندارد، زیرا اسرائیل عضو این معاهده نیست و تحت نظارت جامع آژانس قرار نمیگیرد.
بقائی در پاسخ این استدلال را خلط صلاحیت حقوقی با مسئولیت نهادی و بیطرفی ارزیابی کرد و پرسش اساسی را چنین مطرح نمود: چرا موجودیت اشغالگر و زراددار، میبایست خارج از نظارت جامع باقی بماند و این امر چه نسبتی با هدف جهانیسازی نظام منع اشاعه دارد؟
سخنگوی وزارت خارجه به قطعنامه تاریخی ۱۹۹۵ شورای امنیت اشاره کرد؛ قطعنامهای که با حمایت ایالات متحده، روسیه و بریتانیا، پیوستن همه طرفهای خاورمیانه «بدون استثنا» به معاهده عدم اشاعه و قرار گرفتن کلیه تأسیسات هستهای آنها زیر پادمان جامع را الزامی دانسته است. کنفرانس بازنگری ۲۰۰۰ نیز بهطور مشخص بر ضرورت پیوستن اسرائیل و پذیرش نظارت جامع تأکید کرد. بقائی خاطرنشان کرد که این قطعنامه بخشی از مبنای توافقی بود که تمدید نامحدود معاهده عدم اشاعه را ممکن ساخت و در نتیجه، مطالبه نظارت بر اسرائیل نه یک خواست سیاسی تازه، بلکه جزء تعهدات تاریخی شکلدهنده این نظام است.
سخنگوی وزارت امور خارجه افزود که آژانس نمیتواند با استناد به تفاوت وضعیت حقوقی دو کشور، پرسش از نابرابری امنیت هستهای منطقه را فاقد موضوعیت اعلام کند. او تأکید کرد که اگر عضویت در معاهده مبنای مطالبه پاسخگویی از ایران است، عدم عضویت اسرائیل نباید به سپر دائمی برای مصون ماندن از مطالبه پیوستن و نظارت جامع تبدیل شود.
بقائی در بخش دیگر پاسخ خود، ناهماهنگی آژانس را در قبال حوادث نیروگاه زاپوریژیا در اوکراین و بمباران تأسیسات هستهای ایران توسط ایالات متحده و اسرائیل مقایسه کرد. گروسی درباره زاپوریژیا صریحاً «هرگونه اقدام خشونتآمیز» را محکوم کرده است، اما در ارتباط با حمله به تأسیسات هستهای ایران، تنها به اذعان کلی مبنی بر اینکه «تأسیسات هستهای نباید هدف حمله قرار گیرند» بسنده کرد و از محکومیت صریح عاملان خودداری ورزید.
سخنگوی وزارت خارجه این ناهماهنگی در واژگان و مواضع را گواهی بر سست شدن اعتبار آژانس و تضعیف پایههای نظام منع اشاعه جهانی دانست و یادآور شد که ایران، بهعنوان کشوری با برنامه هستهای صلحآمیز و تحت نظارت پادمانی، شایسته برخورد منصفانه و یکپارچه از سوی نهادهای بینالمللی است و دوگانگیهایی که امروز در عمل آژانس دیده میشود، با روح و مبنای حقوقی این سازمان در تعارض است.