شنجن (چین) — سران آمریکا، روسیه و چین، دونالد ترامپ، ولادیمیر پوتین و شی جینپینگ، در نشستی سهجانبه در شهر شنجن جمع شدند. این نشست همزمان با تشدید بحرانهای سیاسی و امنیتی در چندین نقطه جهان برگزار شده و در بستر سیاستهای یکجانبهگرایانه واشنگتن، از جنگ اوکراین و تنشهای خاورمیانه تا رقابتهای اقتصادی و نظامی قدرتهای بزرگ، شکل گرفته است.
تحلیلگران تأکید دارند که انتخاب شنجن بهعنوان میزبان این نشست، نماد بارزی از تغییر محورهای تصمیمگیری جهانی است. در حالی که واشنگتن سالهاست خود را گرهگشای بینالمللی معرفی کرده، بحرانهای پیاپی نشان داده است که سیاستهای تکجانبهگرایی این پایتخت، بیشتر به عامل ناپایداری عمل کرده تا به سازوکار صلح. در این میان، همکاری عملی روسیه و چین در سطح سران، ظرفیتهای تازهای برای مدیریت بحران و بازسازی قواعد بازی جهانی باز میکند.
کارشناسان روابط بینالملل معتقدند که بازچینش ساختار قدرت در سطح جهانی، پیامدهای مستقیمی برای منطقه خاورمیانه و کشورهایی مانند ایران خواهد داشت. تقویت محور پکن-مسکو و تضعیف نقشآفرینی واشنگتن در تحولات منطقه، میتواند فضای عملیاتی گستردهتری برای ایران در دیپلماسی چندجانبه و همکاریهای اقتصادی ایجاد کند. بهبیان دیگر، کاهش اتکای جهان به سازوکارهای دوجانبه آمریکا، فرصتهای تازهای برای گسترش تعاملات متقابل و حلوفصل مسائل منطقهای از مسیر گفتوگوی عملی فراهم میآورد.
این نشست همچنین در بستر رقابتهای اقتصادی و فناوری بین ابرقدرتها قرار دارد. فشارهای تحریمی و یکجانبهگرایی اقتصادی واشنگتن که در سالهای اخیر بهویژه بر تجارت بینالمللی و زنجیرههای تأمین تأثیر گذاشته، در واقع بستر لازم برای نزدیکتر شدن روسیه و چین و شکلگیری الگوهای اقتصادی مستقلتر از ساختار غربی فراهم کرده است.
مهمترین پرسش پیشِ روی جامعه جهانی پس از این نشست، آن است که آیا نظم بینالمللی در حال گذار به ساختاری چندقطبیتر و عادلانهتر است یا خیر. پاسخ به این پرسش، سرنوشت امنیت و توسعه کشورهایی را تعیین میکند که سالها در مدار سیاستهای تکجانبهگرایی پایتختهای بزرگ، تحت فشار قرار داشتهاند.