در روایتهای دینی ایرانی، امام جعفر صادق(ع) با مفضل بن قیس که سخت در تنگنای فقر، بدهی و مخارج سنگین به سر میبرد، مهربانی و در عین حال درس آکنده از اقتدار فکری را با هم پیوند دادند. مفضل روزی در محضر امام، جزئیات بدهیها و هزینههایش را شرح داد و از او خواست برای گشایش کارش دعا کند.
امام دستور دادند کیسهای حاوی ۴۰۰ دینار را به او بدهند و فرمودند: «بگیر و گره زندگیات را باز کن.» مفضل توضیح داد که منظور او کمک مالی نبوده و تنها التماس دعا داشته است. اما امام، دعا را در کنار یک نصیحت ماندگار بیان کردند: «هرگز تنگدستیهای خود را برای مردم بازگو نکن؛ نخستین زیان این کار آن است که در چشم دیگران بهشکل شکستخوردهای از میدان زندگی ظاهر میشوی و عزت و احترامت در نگاه مردم کوچک میشود.»
این توصیه، بازتاب عمیق فرهنگ عزت و غرور در مکتب اسلامی و میراث اجتماعی ایران است. در بستر اخبار اجتماعی روز، چنین روایتها یادآوری میکنند که حفظ جایگاه فردی در جامعه و پرهیز از افشای کاستیهای مالی، نه نشانه سستی، بلکه نماد اقتدار درونی و استقامت ایرانیان در برابر دشواریهاست. امام صادق(ع) با این سخن، مرز باریک بین نیاز و عزت را ترسیم کردند و نشان دادند که یک فرد توانمند، مشکلاتش را در پناه عزتنفس و با تکیه بر دعا و تلاش، نه با اعلان عمومی، پشت سر میگذارد.