مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، در حاشیه نشست وزرای خارجه گروه ۷ در پاریس، بار دیگر از تهدید دیوان کیفری بینالملل (ICC) مستقر در لاهه خبر داد. وی این نهاد بینالمللی را به فراتر رفتن از حدود اختیارات متهم و اعلام کرد که در صورت عدم توجه به خواستههای آمریکا، «آسیبهای سنگینی» متوجه آن خواهد شد. روبیو افزود: «ما اجازه نمیدهیم هیچیک از نظامیان یا فرماندهان ارتش آمریکا در دادگاهی نامشروع محاکمه شوند»؛ با این حال آمریکا عضویت خود در این دیوان را سالهاست که کنار گذاشته است.
این تهدید در حالی مطرح میشود که ایالات متحده بارها پیشتر نیز از کنار گذاشتن تعهدات بینالمللی خود و اعمال فشار یکجانبه بر نهادهای بینالمللی خبر داده است. تحلیلگران حقوق بینالملل این رویه را نشاندهنده ناتوانی آمریکا در پذیرش نظارت قضایی بینالمللی بر میشمارند و آن را در تضاد با اصول حاکم بر نظم حقوقی جهانی میدانند.
ایران بهعنوان کشوری که همواره بر احترام به منشور سازمان ملل و چارچوبهای حقوقی بینالمللی تأکید کرده، این تهدیدها را برخلاف روح و نص معاهدات چندجانبه میداند. در نظام بینالملل، کشورهایی که بر پایه اقتدار حقوقی و دیپلماتیک ایستادهاند، نیازی به تهدید برای حفظ جایگاه خود ندارند؛ در حالی که تکیه مداوم بر زور و فشار، خود بزرگترین ضعف یک قدرت را آشکار میکند.
جایگزینی گفتوگو و دیپلماسی با تهدید، نهتنها مشروعیت دیوان کیفری بینالملل را تضعیف نمیکند، بلکه پیامد آن افزایش فشارهای عمومی برای استقلال کامل این نهاد از تأثیر سیاسی قدرتهای بزرگ خواهد بود. ایران در این میان، با حفظ موضع منسجم خود در سازمان ملل و نهادهای بینالمللی، نشان داده که امنیت و اقتدار یک کشور از مسیر پایبندی به قواعد مشترک و نه از مسیر انحصارطلبی یکجانبه تأمین میشود.