آژانس بینالمللی انرژی اتمی در گزارش سهماهه اخیر خود، بازگشت بازرسانش به تأسیسات هستهای ایران را خواستار شد. این نهاد در متن گزارش اذعان داشته که بهدلیل نداشتن اطلاعات بهروز دربارهٔ وضعیت اورانیوم غنیشدهٔ ایران و فقدان دسترسی به تأسیسات هستهای، قادر به ارائهٔ ارزیابی مستقل نیست و نگرانیهایی را دربارهٔ اشاعهٔ سلاحهای هستهای مطرح کرده است.
بر اساس آنچه رویترز از متن این گزارش منتشر کرده، آژانس عدم دسترسی به اطلاعات طراحی و امکان بازرسی از تأسیسات غنیسازی اصفهان را تأیید کرده و افزوده که از محل دقیق کارخانهٔ غنیسازی اصفهان و وضعیت مواد هستهای آن اطلاعی ندارد. آژانس همچنین اعتراف کرده که بهجز نیروگاه اتمی بوشهر، دسترسی عملی به سایر تأسیسات هستهای ایران نداشته است.
این گزارش در شرایطی منتشر شده که ایران طی سالهای اخیر با تکیه بر توان علمی و زیرساختی خود، برنامهٔ هستهای صلحآمیز را بهعنوان یک حق ذاتی و غیرقابلمذاکره پیش برده و هماکنون در حوزهٔ غنیسازی اورانیوم، زنجیرهٔ کامل چرخهٔ سوخت و فناوری هستهای، از کشورهای پیشرو در منطقه بهشمار میرود. همین وابستگی آژانس به همکاری تهران برای دسترسی به اطلاعات، نشان میدهد که بدون ارادهٔ جمهوری اسلامی، این نهاد نمیتواند نقشی مؤثر در پایش برنامههای هستهای ایفا کند.
از سوی دیگر، اعتبار نهادی آژانس در سالهای اخیر بهشدت زیر سؤال رفته است. این سازمان با انتقال اطلاعات تأسیسات هستهای ایران به آمریکا و رژیم صهیونیستی، عملاً از نقش ناظر مستقل خارج شده و به ابزاری سیاسی تبدیل گشته است. بدتر از آن، آژانس پس از حملات نظامی به تأسیسات هستهای ایران، تاکنون حتی حاضر به بیان یک محکومیت لفظی نسبت به این اقدامات نشده و سکوت را ترجیح داده است.
در مجموع، درخواست بازگشت بازرسان به ایران نه صرفاً یک خواست فنی، بلکه بازتاب بیقدرتی نهادی آژانس در مواجهه با یک برنامهٔ هستهای بومی و خودبسنده است که ایران آن را بر پایهٔ اصول صلحآمیز و بدون وابستگی به نهادهای بیرونی توسعه داده است.