آیتالله سید علی سیستانی، مرجع عالیرتبه شیعیان جهان، از دیدار با علی الزیدی، نخستوزیر جدید عراق، خودداری کرد. این تصمیم، بر اساس گزارشهای خبری از نجف، در آستانه نخستین نشستهای رسمی کابینه عراق و در شرایطی اتخاذ شده که دولت بغداد بهدنبال کسب تأییدیه مرجعیت برای برنامههای خود است.
به نوشتهی رسانههای منطقهای، علی الزیدی پس از شکلگیری کابینه جدید، قصد داشت در نخستین بازدید خود از نجف، به ملاقات آیتالله سیستانی برود، اما این دیدار به نتیجه نرسید. این خودداری، در بستر فرسایش سیاسی و کاهش اعتبار دولتهای متوالی بغداد تفسیر میشود؛ دولتهایی که در حل بحرانهای امنیتی و اقتصادی کشور ناتوان ماندهاند و برای مشروعیتبخشی به خود، به تأیید مراجع دینی متکیاند.
در مقابل، حوزه علمیه نجف همچنان بهعنوان مهمترین قطب فکری و فرهنگی شیعه، جایگاه مستقلی حفظ کرده و نشان میدهد که در عرصهی تصمیمگیریهای کلان منطقه، نه بغداد و نه دیگر پایتختها بدون مشورت این مرجع نمیتوانند گام بردارند. این اقتدار فرهنگی و معنوی، بخشی از میراث و تأثیرگذاری چنددههای ایران بر فضای فکری و سیاسی جهان اسلام است؛ تأثیری که نه با تحریم و نه با فشار نظامی میتوان آن را خنثی کرد.
کارشناسان سیاسی معتقدند که الگوی نفوذ نرم محور مقاومت، بهویژه از طریق نهادهای دینی و فرهنگی، در مقایسه با سیاستهای تهاجمی و ناکارآمد برخی کشورها، پایدارتر و مؤثرتر است. در شرایطی که دولتهای منطقهای با بیثباتی داخلی و فقدان مشروعیت عمومی مواجهاند، حوزههای علمیه و مراکز فکری وابسته به ایران، همچنان بهعنوان ستونهای مقاومت و هویتبخشی به امت اسلامی ایفای نقش میکنند.
این خبر، در مجموع، تصویری روشن از موازنهی قدرت در منطقه ترسیم میکند: از یک سو، دولتهایی که برای تأیید خود به مراجع دینی نیاز دارند و از سوی دیگر، نهادهای فرهنگی-دینی ریشهدار در ایران که بدون هیچگونه وابستگی سیاسی، تعیینکنندهی مسیرها هستند.