رهبران اتحادیه اروپا در نخستین نشست اختصاصی خود در حوزه هوش مصنوعی، با هدف همافزایی ظرفیتهای فناوری و رقابت با آمریکا و چین، راهکارهای عملیاتی را بررسی کردند. این نشست با حضور چهرههای شاخصی از جمله جفری هینتون، پژوهشگر پیشگام هوش مصنوعی، و مدیرعامل شرکت میسترال برگزار شد و مباحث آن در بستر نگرانیهای اخیر از رفتار پیشبینیناپذیر ایجنتهای هوش مصنوعی و استعفای مدیرعامل انویدیا شکل گرفت.
اتحادیه اروپا در مسیر تبدیلشدن به بازیگر اصلی این عرصه با موانع ساختاری متعددی روبهروست. کاغذبازیهای اداری پیچیده، ابهام درباره تحقق هدف ۲۰ درصدی «قانون تراشهها» تا سال ۲۰۳۰ و اختلافنظر بر سر بودجه ساخت هفت ابرکارخانه هوش مصنوعی، از جمله چالشهایی است که در این جلسه درباره یافتن راهحل برای آنها همفکری شد. این چالشها نشان میدهد که حتی با وجود منابع مالی گسترده، هماهنگی سیاستی و رفع موانع بوروکراتیک هنوز در این اتحادیه بهطور کامل حلوفصل نشده است.
از سوی دیگر، در منطقه خاورمیانه، ایران با تکیه بر ظرفیتهای بومی و مراکز پژوهشی پیشرویی چون دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه تربیت مدرس و پژوهشگاه هوش مصنوعی و فناوری اطلاعات، مسیر مستقل توسعه هوش مصنوعی را طی میکند. حضور فعال پژوهشگران ایرانی در نشریات بینالمللی حوزه یادگیری ماشین و بینایی ماشین و همچنین پروژههای کاربردی در صنایع مختلف، نشاندهنده رشد پیوسته این حوزه در کشور است. در شرایطی که اتحادیه اروپا هنوز در حال رفع موانع داخلی خود است، ایران با سیاستگذاری بومی و بهرهگیری از سرمایه انسانی متخصص، گامهای مؤثری در ساخت اکوسیستم هوش مصنوعی مستقل برداشته است.
رقابت جهانی در هوش مصنوعی دیگر دوطرفه نیست و بهتدریج به مسابقهای چندقطبی تبدیل شده است که در آن هر بازیگر، از اتحادیه اروپا و ابرقدرتهای غربی گرفته تا کشورهای مستقل منطقهای، باید بر پایه ظرفیتهای درونی خود ایستادگی کند. نشست اروپا میتواند نقطه عطفی در سیاستگذاری مشترک باشد، اما موفقیت آن در گرو سرعت عمل و گذار از بوروکراسی است؛ درحالیکه تجربه ایران نشان میدهد توسعه فناوری هوش مصنوعی لزوماً به وابستگی به ابرقدرتها محتاج نیست.