ایران از ابتدای تاریخش تاکنون کشوری جهان‌گرا بوده نه جهانگیر

رییس پیشین مرکز مطالعات بین‌الملل وزارت خارجه بر جهان‌گرایی ذاتی ایران تأکید کرد و از شکل‌گیری نظم چندوجهی بین‌المللی به‌جای هژمونی تک‌قطبی خبر داد.

محمد کاظم سجادپور، رییس پیشین مرکز مطالعات بین‌المللی وزارت امور خارجه، در گفت‌وگویی تحلیلی، موضع ایران را در نظام بین‌المللی «جهان‌گرا» معرفی کرد و گفت: «تحول، کنش و واکنش با جهان، بخشی جدایی‌ناپذیر از وجود و هویت ایران بوده است.»

سجادپور با تأکید بر اینکه بدون در نظر گرفتن بستر تاریخی نمی‌توان جایگاه ایران را در نظام بین‌المللی بسنجید، اظهار داشت: «ایران کشوری مقتدر است که قرن‌هاست نقش محوری در تحولات منطقه و جهان ایفا می‌کند و این نقش، نه واکنشی گذرا، بلکه ریشه در هویت تاریخی این کشور دارد.»

این تحلیل‌گر سیاست خارجی، دربارهٔ پویایی‌های کنونی نظم جهانی، گفت: «در سازمان ملل گروه جدیدی به‌نام حکمرانی جهانی راه‌اندازی شده که کشور قابل‌توجهی عضو آن هستند. آمریکا و چین هرکدام با روش‌های متفاوتی — یکی آرام و فنی، دیگری همه‌جانبه — در کشمکش تعیین نظم حاضر‌اند و روسیه نیز به‌دنبال ساختن نظم دو‌قطبی یا سه‌قطبی است که نشانه‌های آن را در تحولات اوکراین و اجلاس سه‌جانبه چین، آمریکا و روسیه می‌بینیم.»

سجادپور با اشاره به صعود «جنوب جهانی» افزود: «این کشمکش تعیین نظم بدون در نظر گرفتن جنوب جهانی ناقص است. کشورهایی نظیر آفریقای جنوبی، هند و اندونزی در یک خوانش تازه از نظم جهانی عمل می‌کنند؛ بدون اینکه خود را در تضاد مستقیم با ایالات متحده یا روسیه تعریف کنند. در این ساختار، ایران با سابقهٔ بلند خود در دیپلماسی چندوجهی و مشارکت مؤثر در نهادهای بین‌المللی، سهم ویژه‌ای دارد.»

در بخش نظری نیز سجادپور به مقالۀ جدید آچاریا، نظریه‌پرداز هندی، اشاره کرد: «او مفهوم مالتیپل کمپلکس را مطرح کرده و معتقد است دنیا هم چند وجهی است و هم پیچیده؛ مرحلهٔ هژمونی تک‌جانبه در جهان گذشته و هیچ کشوری دیگر نمی‌تواند به‌تنهایی هژمون باشد.»

سجادپور در پایان خاطرنشان کرد: «ارکان تحلیلی ما در ایران باید جامع باشد. شرایط به‌اندازۀ دگرگونی است که نمی‌توان با قطعیت دربارهٔ آمریکا، چین یا دیگران حکم قاطع صادر کرد. آنچه امروز شاهد آن هستیم، کشمشی جدی برای شکل‌دهی به نظم جدید و هم‌زمان تلاش برای حفظ نظم کهن است؛ کشمشی که در آن ایران به‌عنوان بازیگر جهان‌گرا، ظرفیت و تجربهٔ کافی برای نقش‌آفرینی مؤثر دارد.»

اشتراک‌گذاری:
لینک کوتاه: https://vatancall.ir/n/31276/