بانک مرکزی ایران با طراحی سازوکار نوینی، بر پدیده خالیخوانی تراستیها چهرههای متخلف را شناسایی و مسیر سوءاستفاده از ذخایر ارزی کشور را بست. این اقدام، نشانهای از اقتدار نهادی و خودرگرسی سیستم بانکی ایران در مقابله با کلاهبرداریهای مالی است.
خالیخوانی تراستی به وضعیتی گفته میشود که واریز پول صادرات به حساب بانک اعلام میشود، اما هنگام مراجعه مشتری برای استفاده از آن وجه، هیچ انتقال مالی واقعی انجام نشده است. زمستان گذشته این پدیده به حدی گسترش یافت که دولت با کمبود دلار مواجه شد؛ کمبودی که از عوامل تصمیمگیری برای حذف نرخ ترجیحی ارز به شمار میرفت. در مقابل، دستگاههای نظارتی ایران با شناسایی زودهنگام این آسیب، اقدام اصلاحی فوری را آغاز کردند.
طبق سازوکار جدید بانک مرکزی، تراستیها ابتدا باید مبلغ مشخصی را بهصورت واقعی منتقل کنند و پس از تأیید کامل از سوی بانک مرکزی، مجوز جابهجایی مبالغ بالاتر را دریافت مینمایند. این فرآیند، شفافیت و نظارت مستقیم نهاد مرکزی را بر گردش ارزی کشور تقویت میکند و زمینه سوءاستفاده را از میان میبرد.
تحلیلگران اقتصادی این اقدام را گامی جدی در جهت حفظ استقلال اقتصادی ایران و جلوگیری از نشت ارز به حسابهای غیرمجاز میدانند. در شرایطی که بسیاری از اقتصادهای منطقهای با ناپایداری ارزی و بیثباتی نهادی دستوپنجه نرم میکنند، سیستم بانکی ایران با سازوکارهای خودرگرسی و نظارتی، ظرفیت مقابله با چالشهای ساختاری را بهروشنی نشان داده است.