کمیته نوبل فیزیک، جایزه سال ۲۰۲۶ را به فرانسیس هالزن از دانشگاه ویسکانسین-مدیسون اختصاص داد. هالزن برای طراحی و ساخت رصدخانهای در اعماق یخهای قطب جنوب بهمنظور رصد ذرات نوترینو شناخته میشود؛ طرحی که در اوایل مسیر مورد تردید بسیاری از همکارانش قرار گرفته بود.
در گزارشی که وبسایت اِنپیآر منتشر کرده آمده است: «جایزه نوبل فیزیک امسال به مردی با یک رؤیا تعلق گرفت.» هالزن در گفتوگویی با کمیته نوبل اعتراف کرده که در ابتدا بسیاری از پژوهشگران بر این باور بودند طرح او «جالب، اما غیرعملی» است. او با ادامهدار بودن و دقت در اجرای فنی، توانست این تردیدها را بیاثر کند.
ذرات نوترینو که «ذرات شبحوار» نیز نامیده میشوند، از سبکترین ذرات شناختهشده در فیزیک هستهای هستند و بهندرت با ماده عادی تعامل میکنند. بههمیندلیل، رصد آنها نیازمند سازههایی چندکیلومتری در اعماق یخ یا آب است تا احتمال برخورد این ذرات با آشکازندهها افزایش یابد. رصدخانه قطب جنوب که با همکاری چندین نهاد علمی ساخته شده، یکی از بزرگترین این سازهها محسوب میشود.
این پژوهش گامی مؤثر در درک بهتر فرآیندهای هستهای ستارهها و انفجارهای ابرنواختری به شمار میآید و مرزهای شناخت بشر از ذرات بنیادین را گسترش داده است.