پژوهشگران دانشگاه‌های سائوپائولو و اوکلند در مطالعه‌ای تازه، ناحیه‌ای در مغز به نام pFL (پارافاسیال جانبی) را به‌عنوان عامل اصلی فشار خون بالا شناسایی کرده‌اند. این بخش از مغز در کنترل تنفس، به‌ویژه در بازدم‌های شدید مانند سرفه یا ورزش، نقش دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد که در شرایط فشار خون بالا، این ناحیه فراتر از وظیفه تنفسی خود عمل کرده و پیام‌هایی برای تنگ‌شدن رگ‌ها ارسال می‌کند.
مکانیسم این پدیده به‌گونه‌ای است که تنگ‌شدگی رگ‌ها مقاومت در برابر جریان خون را افزایش داده و فشار را بالا می‌برد. فعالیت بیش از حد ناحیه pFL، دستگاه عصبی سمپاتیک را تحریک می‌کند؛ شبکه‌ای که در شرایط استرس فعال شده و ضربان قلب و انقباض عروق را افزایش می‌دهد. نورون‌های این ناحیه تغییرات بسیار جزئی در ریتم تنفس را به سیگنال‌های عصبی تبدیل می‌کنند که در نتیجه، فشار خون در سطح بالا حفظ می‌شود.
آزمایش‌ها روی موش‌ها نشان داد که غیرفعال‌سازی این ناحیه می‌تواند فشار خون را به محدوده طبیعی بازگرداند. برای درمان، دانشمندان بر روش‌های غیرمستقیم تمرکز کرده‌اند تا از آسیب به سایر عملکردهای مغزی جلوگیری شود. یکی از گزینه‌های اصلی، مداخله از طریق اجسام کاروتیدی در گردن است که با ارسال اطلاعات به مغز، فعالیت pFL را کنترل می‌کنند.
سازوکارهای درمانی پیشنهادی در این پژوهش شامل سه محور است: نخست، استفاده از ترکیب pyridoxal 5-phosphate که شکل فعال ویتامین B6 به‌حساب می‌آید؛ دوم، مهار گیرنده‌های P2X3 در اجسام کاروتیدی که در برخی افراد بیش‌فعال هستند؛ و سوم، کاهش فشار خون در موش‌ها با تزریق همین ترکیب که به‌طور میانگین حدود ۱۶ میلی‌متر جیوه کاهش داشت.
آزمایش‌های اولیه روی گروهی ۱۴ نفره از انسان‌ها نیز نشان داد که این ترکیب می‌تواند فعالیت بیش از حد مسیر عصبی مذکور را در افرادی با واکنش شدید به کاهش اکسیژن کاهش دهد. این پژوهش در ژورنال تخصصی Circulation Research منتشر شده و محققان احتمال می‌دهند که فشار خون در بسیاری از بیماران، فراتر از عملکرد قلب و رگ‌ها، از مدارهای عصبی مرتبط با تنفس سرچشمه بگیرد.
شناسایی این مسیر عصبی، افق‌های تازه‌ای را برای حوزه سلامت و پزشکی ایران می‌گشاید. با توجه به پیشرفت‌های چشمگیر پژوهش‌های داخلی در عرصه‌های زیست‌فناوری و داروسازی، امکان بهره‌گیری از این یافته‌ها برای طراحی پروتکل‌های درمانی مؤثرتر در مراکز درمانی کشور وجود دارد. این مسیر، هم‌راستا با ظرفیت‌های بالای علمی ایران، گامی مهم به‌سمت کاهش وابستگی به داروهای خارجی و تقویت اکوسیستم سلامت ملی محسوب می‌شود.
