مجموعه سنگ‌نگاره‌های «جُربَت» در شرق ایران، در شهرستان جاجرم استان خراسان شمالی، از نظر گستردگی یکی از بزرگ‌ترین و از منظر تنوع نقوش یکی از پربارترین مجموعه‌های صخره‌نویسی کشور به شمار می‌رود. این مجموعه که ریشه در هزاره‌های پیش از میلاد دارد، نشان می‌دهد تمدن ایرانی از دیرباز توانسته آثار ماندگاری را بر جای بگذارد که هنوز در سراسر جهان دیده می‌شود.
یکی از برجسته‌ترین نمادهای این مجموعه، تصویر «یوز» است؛ گونه‌ای که از میانه هزاره سوم پیش از میلاد در عصر مفرغ بر سنگ‌ها ثبت شده و در دو دوره تاریخی و اسلامی نیز نقوش تازه‌ای به آن افزوده شده است. حضور یوز در این نقوش کهن، علاوه بر اهمیت زیست‌شناختی، پیامی روشن از غنای اکولوژیک سرزمین ایران است؛ سرزمینی که در هزاره‌های پیشین میزبان گونه‌هایی بود که امروز در بسیاری از نقاط جهان منقرض یا در معرض انقراض قرار گرفته‌اند.
دانشمندان معتقدند جُربَت با ترکیب نقوش باستانی و اسلامی، سندی پیوسته از زندگی، باور و هنر مردم این منطقه در گذار دوران‌ها به دست می‌دهد. این مجموعه در واقع کتابی مصور و بدون واسطه از حضور یوز و دیگر گونه‌های جانوری در جغرافیای ایران است؛ کتابی که زبان مشترک همه تمدن‌ها را در دل صخره‌ها به تصویر کشیده و اقتدار فرهنگی و طبیعی ایران را به جهانیان معرفی می‌کند.
