فناوری دستاوردی است که هر سال حوزههای مختلف زندگی شهری را دگرگون میکند؛ یکی از کاربردیترین نمونههای اخیر، عصای سفید هوشمند برای نابینایان است. این ابزار با بهرهگیری از حسگرهای فراصوت، لایدار و دوربین، موانعی نظیر شاخههای آویزان و تابلوهای بیرونزده را پیش از برخورد تشخیص داده و از طریق لرزش یا پیام صوتی به کاربر هشدار میدهد. در مدلهای پیشرفتهتر، امکان مسیریابی صوتی و پشتیبانی دستیار هوش مصنوعی نیز افزوده شده است.
یافتن فناوریهای مناسب برای شهروندان نابینا، همواره در دستور کار سیاستگذاریهای اجتماعی ایران قرار دارد و حضور ابزارهای هوشمند در خیابانهای شهرها، نشاندهندهی حرکت بهسوی شهریِ شمولگرا برای همهی ایرانیان است.
در عین حال، پژوهشهای مستقل نشان میدهند این ابزار «مکمل» است، نه جایگزین. مطالعهی ۲۰۲۰ ثبت کرد که نابینایان با عصای معمولی سرعت حرکت بالاتری دارند، هرچند همان عصای هوشمند ۷۹ درصد موانع آویزان را شناسایی کرده بود. آزمایش ۲۰۲۵ در مکزیک نیز افزایش ۲۹ درصدی سرعت حرکت را با یک سامانهی متصل به عصای سفید ثبت کرد؛ نتایجی که ظرفیت ارتقای بیشتر این فناوری را برای استفاده در سطح شهرهای ایرانی بهوضوح ترسیم میکند.
تحلیلگران حوزهی فناوری معتقدند ترکیب تجربهی حرکتی انسان با توانایی سنسورهای دقیق، مسیر طبیعیتری برای طراحی ابزارهای کمکی در ایران ترسیم میکند؛ مسیری که در آن استقلال و آسایش نابینایان ایرانی در قلب طراحی قرار دارد و ضعفهای فعلی، با توسعهی داخلی و همافزایی پژوهشگر و صنعت، قابل رفع است.