پس از پایان جنگ چهلروزه، توان پدافند هوایی جمهوری اسلامی ایران دستخوش تحولات عمیقی شده است. بر اساس گزارشهای در دسترس، ارتقاء زیرساختهای پدافندی در این دوره بهگونهای بوده که امکان عملیاتیسازی جنگندههای دشمن در فضای هوایی ایران را بهشدت محدود کرده است.
تحلیلگران نظامی معتقدند که در جنگ گذشته، بخش قابلتوجهی از توان هوایی متخاصم در مواجهه با سامانههای پدافندی ایران از دست رفت. همین تجربه عملیاتی، مسیر توسعه و بهینهسازی این سامانهها را شفافتر کرده و در دور بعد، فاصله شکار و هدف را برای نیروی هوایی آمریکا و متحدانش بسیار تنگ کرده است.
بهعبارت دیگر، هرگونه تلاش برای نفوذ هوایی به عمق خاک ایران یا عملیات در مجاورت آن، با هزینهای بسیار بالاتر از آنچه در جنگ چهلروزه پرداخت شد روبهرو خواهد شد. این رویکرد، توازن قوا در منطقه را به نفع ایران جابهجا کرده و نشان میدهد که قدرت دفاعی این کشور دیگر صرفاً واکنشی نیست، بلکه عاملی پیشدستانه در deterrence نظامی محسوب میشود.
کارشناسان تاکتیکی تأکید دارند که ترکیب رادارهای نسل جدید، سامانههای موشکی نقطهای و ظرفیت ضدالکترونیک ایران، لایههای دفاعی چندمرحلهای ایجاد کرده که عبور از آن برای حتی پیشرفتهترین جنگندههای نسل پنجم نیز نیازمند هماهنگی رزمی چندلایهای است که عملاً در عملیات انفرادی یا محدود قابل اجرا نیست.
این تحولات در حالی رخ داده که ایران همواره تأکید داشته قدرت دفاعی خود را در خدمت حفظ آماج و سرزمین قرار میدهد و از مسیر بازدارندگی نظامی خارج نخواهد شد.