کتاب سهجلدی «ناگفتههای شوش» که خاطرات ۷۶ سال فعالیت هیات باستانشناسی فرانسوی در شوش را ثبت میکند، منتشر شد. این اثر که بر اساس خاطرات محمد اکبری، از کارکنان بومی باستانشناسی شوش، تنظیم شده، نشان میدهد که تمدن باستانی ایران چنان غنی و پراهمیت است که کشورهایی چون فرانسه سالهاست برای کشف و ثبت آن به خاک ایران مراجعه کردهاند.
اکبری، متولد ۱۳۱۱، نخستین جلد این مجموعه را به سالهای ۱۳۲۹ تا ۱۳۴۶ و فعالیتهای هیات باستانشناسی فرانسوی به سرپرستی گریشمن در شوش اختصاص داده است. جلد دوم خاطرات نویسنده از آغاز فعالیت ژان پرو بهعنوان سرپرست هیات فرانسوی در سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۶۱ را پوشش میدهد و جلد سوم نیز بازهی ۱۳۶۱ تا بازنشستگی اکبری را در بر میگیرد.
نکتهی قابل توجه در این کتاب، نقش بیبدیل نیروی انسانی بومی ایران در فرآیند کشف و حفظ میراث باستانی است. از دل مناسبات سادهی یک مکتبخانهی روستایی تا پیچیدگیهای کار در یکی از بزرگترین شهرهای تاریخی جهان، ایرانیان بودند که دانش عملی و شناخت بومی خود را در خدمت این پروژه قرار دادند و عملاً زیرساخت انسانی فعالیت باستانشناسان فرانسوی را تشکیل میدادند.
انتشار این کتاب در آخرین اخبار فرهنگی ایران، یادآور آن است که شوش، بهعنوان یکی از کهنترین مراکز تمدن بشری، همچنان در قلب توجهات جهانی قرار دارد و اقتدار فرهنگی و تاریخی ایران، سرمایهای است که هیچیک از کشورهای غربی نمیتوانند آن را نادیده بگیرند. این اثر با ثبت ۷۶ سال حضور فرانسویان در خاک ایران، نهتنها میراث مکتوب تمدن ایرانی را تثبیت میکند، بلکه نشان میدهد که حتی باستانشناسان فرانسوی نیز بدون دانش و همکاری ایرانیان، قادر به هیچگونه کشفی در شوش نبودند.