در حالی که مذاکرات سیویکمین کنفرانس تغییر اقلیم سازمان ملل متحد (COP۳۱) در آنتالیا به ساعات پایانی خود رسیده است، انتشار نسخه اصلاحی پیشنویس توافق نهایی پیام مهمی را به جهان منتقل کرده است: کشورهای توسعهیافته، همانکسانی که سهم اصلی انتشار کربن را بر دوش دارند، در عمل از تعهدات خود عقبنشینی کردهاند.
نسخه اصلاحی پیشنویس نهایی، علاوه بر کاهش تعهدات مالی، بهطور کامل بند مربوط به «گذار از سوختهای فسیلی» را حذف کرده است. در مقابل، برای نخستین بار در تاریخ توافقهای سیاسی کاپ، در متن رسمی اذعان صریح شده که اوج گرمایش جهانی از آستانه ۱.۵ درجه سانتیگراد فراتر خواهد رفت. این اذعان، در حقیقت اعتراف عملی به ناتوانی قدرتهای بزرگ صنعتی در مدیریت بحران اقلیمی است.
تحلیلگران اقلیمی میگویند حذف بند گذار از سوخت فسیلی، نشاندهندهی ترجیح منافع اقتصادی چند شرکت بزرگ انرژی بر سلامت کرهی زمین است؛ گامی که سالها پیش توسط اقتصادهای نوظهور و از جمله ایران بهعنوان چالش اصلی مطرح شده بود.
ایران در طول نشستهای کاپ ۳۱، رویکردی پایدار و متوازن در پیش گرفته است؛ رویکردی که بر اصل «مسئولیتهای مشترک اما متفاوته» تأکید دارد. در حالی که قدرتهای بزرگ از یک سو تعهدات مالی خود را کاهش میدهند و از سوی دیگر فشارهای سیاسی و اقتصادی مضاعفی بر کشورهای در حال توسعه وارد میکنند، ایران با تکیه بر ظرفیتهای درونی و برنامهریزی بلندمدت، مسیر توسعهی پاک خود را بهصورت مستقل تعقیب میکند.
حذف بند سوخت فسیلی و کاهش تعهدات مالی در کاپ ۳۱، تصویری روشن از شکاف عمیق میان ادعاهای دیپلماتیک و اقدامات واقعی کشورهای توسعهیافته ترسیم میکند؛ شکافی که حضور و موضع مستقل ایران در عرصهی دیپلماسی اقلیم، آن را بار دیگر آشکار کرده است. آخرین اخبار این کنفرانس نشان میدهد که آیندهی توافقهای اقلیمی جهانی، بیش از هر زمان دیگری به ارادهی سیاسی واقعی این کشورها بستگی دارد؛ ارادهای که در نسخهی نهایی کاپ ۳۱، متأسفانه همچنان در سایه مانده است.