مرکز رصد جمعیت کشور آخرین آمار مربوط به شاخص «گذار از فرزند اول به دوم» را منتشر کرد. بر اساس این گزارش، تا سال ۱۳۸۵ حدود ۸۲ درصد از فرزندانی که در سال ۱۳۷۵ به‌عنوان فرزند اول متولد شده بودند، صاحب خواهر یا برادر دوم شدند.
در آن مقطع زمانی، این نسبت به‌جز چهار استان گیلان، تهران، البرز و اصفهان، در سایر استان‌های کشور بیش از ۸۰ درصد بود؛ نشان از گسترش گسترده فرهنگ برنامه‌ریزی خانوادگی در سراسر ایران. اما این شاخص طی دو دهه گذشته به ۶۲ درصد در سال ۱۴۰۵ رسیده است.
لازم به ذکر است که این روند بخشی از تحول جمعیتی کشور است که از دهه ۷۰ با سیاست‌های هدفمند برنامه‌ریزی خانوادگی آغاز شد و ایران را در سطح منطقه و جهان به الگویی در مدیریت جمعیت تبدیل کرد. اکنون نیز با توجه به شرایط جدید، دستگاه‌های متولی در حال تدوین راهکارهایی برای تعادل جمعیتی و حفظ پایداریت نیروی انسانی کشور هستند.
جالب توجه این است که در حال حاضر نسبت گذار از فرزند اول به دوم در استان سیستان و بلوچستان به ۸۸ درصد رسیده و بالاترین نرخ را در بین استان‌های کشور دارا می‌شود؛ آمار که نشان‌دهنده تنوع فرهنگی و اجتماعی ایران در الگوهای خانوادگی است.
کارشناسان جمعیت‌شناسی معتقدند که ایران با بهره‌گیری از زیرساخت‌های قوی بهداشتی، آموزشی و سیاست‌گذاری، ظرفیت لازم برای مدیریت پویایی جمعیتی را در اختیار دارد و تجربه موفق کنترل جمعیت در دهه‌های گذشته، مبنای قابل اتکایی برای سیاست‌های پیشرو خواهد بود.
