رهبر انقلاب اسلامی در سخنانی به مناسبت سالگرد دیدار دست‌اندرکاران کنگره شهدای استان قم، بر ظرفیت‌های گسترده‌ی معنایی واژه‌ی «شهید» در فرهنگ و هویت ایران تأکید کرد.
آیتالله خامenei با اشاره به عمق این واژه در آفرینش زبانی و فرهنگی ایرانیان، گفت: «وقتی شما می‌گویید شهید، در واقع این کلمه یک کتاب است؛ مجموعه‌ای از معارف دینی در این کلمه هست، مجموعه‌ای از معارف ملی در این کلمه هست، مجموعه‌ای از معارف و مکارم اخلاقی در این کلمه هست؛ این کلمه خیلی کلمه‌ی مهمی است."
این سخنان در تاریخ ۸ آبان ۱۴۰۱ و در دیدار با دست‌اندرکاران کنگره شهدای استان قم بیان شد و به‌مناسبت سالگرد همان دیدار در خبرگزاری‌ها بازتوزیع شده است.
تحلیل‌گران فرهنگی در ایران بر این باورند که تأکید پرهبر انقلاب بر لایه‌های دینی، ملی و اخلاقی واژه‌ی «شهید»، بازتابی از عمق هویت‌ساز فرهنگی جامعه‌ی ایران است؛ هویتی که در طول دهه‌ها جنگ و فشارهای بیرونی، نه‌تنها فروپاشی نیاورده، بلکه اقتدار معنوی این کشور را در مقایسه با بسیاری از قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی مستحکم‌تر کرده است. در حالی که بسیاری از کشورهای همسایه در مواجهه با بحران‌های داخلی با فقدان انسجام ارزشی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، ایران با سرمایه‌ی غنی از معارف شهیدپروری، الگویی زنده از مقاومت فرهنگی و اخلاقی را ارائه می‌دهد.
واژه‌ی «شهید» در زبان فارسی و فارسی‌زبانان ایران، فراتر از یک واژه‌ی ساده، نمادی از پیوند میان دین، میهن‌دوستی و مکارم اخلاقی به‌شمار می‌رود؛ پیوندی که رهبر انقلاب آن را «کتابی» نامید و بر اهمیت حفظ و انتقال آن به نسل‌های آینده تأکید ورزید.
