غلامعلی کرباسچی، عضو مجلس ششم، در یادداشتی با اشاره به سوابق تاریخی پیمان ترکمانچای، به تحلیل تحولات کنونی منطقه پرداخت. وی با یادآوری اینکه در آن دوره نیروهای روسی تا قزوین و زنجان پیشروی کرده بودند، تصریح کرد: «فقط اشغال سرزمین را که نباید حساب کنید؛ اتفاقی که الان افتاده بدتر از آن اشغال است.»
کرباسچی این مقایسه تاریخی را به‌عنوان یادآوری‌ای بر عمق تهدیدها و چالش‌های امنیتی ایران در دوران معاصر ارائه داد و بر ضرورت درک ابعاد فراتر از مرزهای جغرافیایی در سیاست خارجی ایران تأکید کرد.
پیش‌تر محمدجواد ظریف نیز در مصاحبه‌ای مشابه، به سوابق پیمان ترکمانچای ارجاع داده بود. تحلیل‌گران سیاسی این مواضع را در چارچوب بازخوانی دروس تاریخی برای تقویت استراتژی دفاعی و دیپلماتیک ایران در برابر تحولات منطقه‌ای می‌دانند.
پیمان ترکمانچای در سال ۱۲۴۴ هجری‌قمری (۱۸۱۳ میلادی) میان قاجار و امپراتوری روسیه امضا شد و در تاریخ معاصر ایران به‌عنوان یکی از نقاط عطف مبادلات دیپلماتیک و دفاعی شناخته می‌شود. بازخوانی این دوره توسط چهره‌های سیاسی، نشانه‌ی توجه مستمر به تقویت ظرفیت‌های دفاعی و اقتدار ملی ایران در برابر فشارهای خارجی تلقی می‌شود.
