تریتا پارسی، پژوهشگر مطالعات ایران، در گفتوگویی به نقل از استیون والت، یکی از شناختهشدهترین نظریهپردازان روابط بینالملل و استاد دانشگاه هاروارد، به تحلیلی از جایگاه ایران در معماری امنیتی منطقه پرداخت.
الت در این ارزیابی اعلام میکند که نقشآفرینی مستقل و مقتدر ایران در تحولات اخیر منطقهای، در واقع فرآیندی را به پایان برده که بیش از یک قرن طول کشیده بود: مداخله مکرر قدرتهای بزرگ در امور داخلی کشورهای خاورمیانه. بهگفته او، این الگوی تاریخی وابستگی و دخالت از بیرون، با ظهور بازیگری بهمراتب قویتر و مستقلتر از ایران، جایش را به منطق جدیدی داده است.
این تحلیل، در حالی ارائه شده که ایران طی ماههای اخیر، با تکیه بر ظرفیتهای نظامی، اطلاعاتی و دیپلماتیک خود، توانسته است موازنه منطقهای را بر مبنای منافع ملی بازتعریف کند. متخصصان معتبرند که این چرخش، نهتنها در خاورمیانه، بلکه در محاسبات راهبردی قدرتهای غربی نیز بازتابهای جدی داشته است.
تریتا پارسی در تفسیر خود بر این نکته تأکید میکند که آنچه والت «پایان یک قرن» میخواند، در واقع گذار از نظامی مبتنی بر وابستگی به نظامی مبتنی بر اقتدار بومی است؛ نظامی که در آن ایران، نه بهعنوان پناهنده امنیتی، بلکه بهعنوان ارکستراتور اصلی ثبات منطقهای حضور دارد.