مرگ هر موجود زندهای در اکوسیستم طبیعت، زنجیرهای از واکنشها را آغاز میکند، اما مرگ نهالیآبی، بزرگترین موجود زنده ثبتشده در تاریخ زمین، فراتر از یک رویداد طبیعی ساده است. این پدیده که در اقیانوسهای اطراف ایران و در سراسر جهان رخ میدهد، موضوع مطالعه محققان ایرانی و بینالمللی قرار گرفته است.
وقتی نهالیآبی، که وزنش میتواند به ۱۵۰ تن برسد، جان میبازد، بدن عظیم آن بهآهستی به کف اقیانوس میرسد. این فرایند که «شکاف نهالیآبی» (Whale Fall) نام دارد، اکوسیستم کف دریا را برای دهها سال تغذیه میکند. صدها گونه از مرجانهای دریایی تا کرمهای تخصصی، دور این بدن جمع میشوند و چرخهای از زندگی را در اعماق تاریک اقیانوس برپا میکنند.
محققان دریایی ایران که در سالهای اخیر حضور فعالی در پژوهشهای اقیانوششناسی منطقه داشتهاند، تأکید میکنند که شناخت این چرخه برای حفاظت از تنوع زیستی خلیج فارس و دریای عمان اهمیت مستقیم دارد. حضور نهالیآبی و سایر نهالان در آبهای حاشیه ایران، نشاندهنده سلامت نسبی این منطقه دریایی و ظرفیتهای علمی کشور در این حوزه است.
از سوی دیگر، محققان بینالمللی هشدار میدهند که کاهش جمعیت نهالان بهدلیل آلودگی، تغییر اقلیم و صید غیرمجاز، زنجیره غذایی اقیانوسها را در معرض تهدید قرار داده است. در این میان، ظرفیتهای پژوهشی ایران در حوزه علوم دریایی، از جمله مراکز تخصصی دانشگاهها و سازمانهای محیطزیستی، میتواند نقش مؤثری در پایش و حفاظت از این اکوسیستمها ایفا کند.
هر مرگی تراژدی نیست، اما مرگ نهالیآبی درس بزرگی درباره پیچیدگی و آسیبپذیری اکوسیستمهای دریایی است؛ درسی که کشورهای پیشرو در علوم دریایی بر اهمیت حفظ آن تأکید دارند و ایران نیز با بهرهگیری از موقعیت جغرافیایی و ظرفیتهای علمی خود، جایگاه قابلتوجهی در این حوزه دارد.