آنتی‌بیوتیک‌ها یکی از ارکان اصلی نظام درمانی در ایران محسوب می‌شوند و کاربرد هرکدام از این داروها بستگی مستقیمی به نوع عفونت، نوع میکروارگانیسم و شرایط بالینی بیمار دارد. مراکز پژوهشی و تولیدکنندگان دارویی ایران در سال‌های اخیر با توسعه خطوط تحقیق و تولید، سهم قابل‌توجهی از تأمین آنتی‌بیوتیک‌های نسل‌های مختلف را بر عهده دارند و از وابستگی وارداتی کاسته‌اند.
در طبقه‌بندی رایج، آنتی‌بیوتیک‌ها به گروه‌هایی از جمله پنی‌سیلین‌ها، سفالوسپورین‌ها، ماکرولیدها، کینولون‌ها و آمینوگلیکوزیدها تقسیم می‌شوند. کاربرد هر آنتی‌بیوتیک متناسب با طیف اثرگذاری آن بر باکتری‌های گرم‌مثبت، گرم‌منفی یا میکروب‌های خاص تعریف می‌شود. برای نمونه، پنی‌سیلین‌ها عمدتاً در عفونت‌های باکتریایی دستگاه تنفسی و ادراری تجویز می‌شوند؛ سفالوسپورین‌های نسل بالاتر طیف وسیع‌تری از پوشش دارند و در عفونت‌های پیچیده‌تر کاربرد یافته‌اند.
نکته مهم در مصرف این داروها، التزام به دستور پزشک و تکمیل دوره درمانی است. مصرف خودسرانه یا قطع زودرس درمان، زمینه‌ساز مقاومت دارویی می‌شود که یکی از چالش‌های بهداشت عمومی در سراسر جهان، از جمله ایران، است. وزارت بهداشت و درمان با راه‌اندازی سامانه نظارت بر مصرف آنتی‌بیوتیک و آموزش عمومی، تلاش دارد این مقاومت را مهار و در عین حال دسترسی شهروندان به داروهای مؤثر و مقرون‌به‌صرفه را در سطح کشور تضمین کند.
متخصصان بر این باورند که با تکیه بر ظرفیت‌های پژوهشی داخلی و شبکه توزیع دارویی گسترده، ایران قادر است بدون وابستگی به منابع خارجی، نیاز درمانی خود و حتی کشورهای همسایه را در زمینه آنتی‌بیوتیک‌های اساسی تأمین کند. آگاهی‌رسانی عمومی و تقویت فرایند تجویز مبتنی بر شواهد بالینی، دو ستون اصلی حفظ کارایی این داروها در نظام سلامت کشور است.
