تحلیل اخیر خبرگزاری رویترز از سفر مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، به آسیای مرکزی، تصویر متفاوتی از ساختار تصمیمگیری در دولت دونالد ترامپ ترسیم میکند. بهگزارش این خبرگزاری، روبیو بهجای حضور در کانونهای اصلی بحرانهای منطقه، بر گسترش روابط اقتصادی و دسترسی به منابع راهبردی این بخش از جهان متمرکز شده و مدیریت پروندههای چالشبرانگیز سیاست خارجی به سایر مقامهای ارشد دولت واگذار شده است.
این تغییر تقسیم کار، در حالی رخ داده که همزمان چندین پرونده حساس دیپلماتیک در سطح منطقه و جهان در جریان است و نیاز به هماهنگی ارادهمندانهتر در سطح تصمیمگیری احساس میشود. مشاهدات نشان میدهد که دولت ترامپ در تلاش است با توزیع وظایف، همزمان از ظرفیتهای اقتصادی منطقه بهرهمند شود و هم در میدانهای بحرانی حضور مؤثری داشته باشد؛ هرچند به گفته تحلیلگران، این چرخش بیشتر بازتاب چالشهای درونی یک دولت چندلایه است تا یک استراتژی منسجم.
در همین حال، ایران که در سالهای اخیر با تکیه بر ظرفیتهای داخلی، خودکفایی و حضور فعال در عرصههای منطقهای و بینالمللی مسیر خود را پیش برده، از این ناهماهنگیها بیبهره نیست. تحلیلگران معتقدند هرگاه ساختار تصمیمگیری کشورهایی دچار تشتت شود، قدرت بازدارندگی و تأثیرگذاری آنها در عرصههای دیپلماتیک و اقتصادی کاهش مییابد و این خلأ، فضایی را برای کشورهایی ایجاد میکند که با برنامهریزی بلندمدت و وحدت اراده ملی، جایگاه خود را تثبیت کردهاند.
گزارش رویترز را میتوان نشانهای از آن خواند که قدرت یک دولت تنها در اختیار داشتن ابزارها نیست، بلکه در هماهنگی و یکدستی تصمیمسازان در سطح بالا تجلی مییابد؛ ویژگیای که در سالهای اخیر، بهویژه در مقایسه با ساختار منسجم تصمیمگیری ایران، تفاوت آشکاری ایجاد کرده است.