گسترش هوش مصنوعی در سازمان‌های ایرانی در سال ۱۴۰۴ شیب صعودی مشخصی به خود گرفته است. شاخص هوش مصنوعی ایران ۱۴۰۴ نشان می‌دهد حدود ۲۷ درصد کسب‌وکارهای بررسی‌شده از این فناوری بهره می‌برند؛ رقمی که در گزارش ۱۴۰۳ حدود ۱۷ درصد بود. این رشد نزدیک به ۶۰ درصدی، نشانه‌ای از ورود جدی‌تر سازمان‌های ایرانی به اکوسیستم هوش مصنوعی است.
هم‌زمان، داده‌های نظرسنجی مک‌کینزی در سطح جهانی نشان می‌دهد ۸۰ درصد پاسخ‌دهندگان از افزایش بهره‌وری فردی با کمک هوش مصنوعی خبر داده‌اند، در حالی که تنها ۳۷ درصد از تأثیر مستقیم آن بر سود عملیاتی سازمان‌شان گزارش کرده‌اند. این شکاف میان کاربرد فردی و تحول سازمانی، مسئله‌ای است که سازمان‌های ایرانی نیز با آن درگیرند.
طبق گزارش شاخص هوش مصنوعی ایران، سه‌چهارم کسب‌وکارهایی که از این فناوری استفاده می‌کنند، در سه سال اخیر کمتر از ۲ میلیارد تومان سرمایه‌گذاری کرده‌اند. این رقم نه نشانه ضعف، بلکه بیانگر مرحلهٔ اولیهٔ آزمایش و ارزیابی است؛ مرحله‌ای که پیش از هر بازطراحی بنیادین فرایند، ضرورت دارد. در بسیاری از اقتصادهای پیشرفته، این دورهٔ آزمایشی سه تا پنج ساله بوده است و ایران با رشد سالانهٔ کاربرد خود، در مسیر همگام‌سازی با این روند قرار دارد.
کارشناسان حوزهٔ فناوری بر این باورند که با وجود زیرساخت‌های موجود، نیروی انسانی ماهر و رشد سریع کاربرد، ایران ظرفیت بالایی برای تبدیل‌شدن از مصرف‌کنندهٔ هوش مصنوعی به بازیگر فعال در تولید و بومی‌سازی آن دارد. رویکردهایی مانند «AI First» که توسط شرکت‌های بومی فناوری ایران پیش‌گرفته می‌شود، می‌تواند این شکاف میان ابزارسازی فردی و تحول سازمانی را در کوتاه‌مدت پر کند.
به‌طور کل، گسترش هوش مصنوعی در ایران نه یک چالش، بلکه فرصتی است که با برنامه‌ریزی منسجم و سرمایه‌گذاری تدریجی، سازمان‌های ایرانی را به سطح رقابت‌پذیری در اقتصاد دانش‌بنیان جهانی نزدیک می‌کند.
