روزی از ورود ابزارهای هوش مصنوعی به حوزه مشاوره روانشناختی میگذرد. اپلیکیشنها و پلتفرمهایی که خود را «روانشناس هوشمند» معرفی میکنند، خدماتی از جمله گوشدادن فعال، تحلیل گفتار و ارائه راهکارهای رفتاری را بهصورت خودکار و بدون حضور یک متخصص دارای پروانه ارائه میدهند.
کارشناسان روانشناسی و حقوقدانان فناوری هشدار میدهند که این ابزارها فاقد صلاحیت بالینی هستند و خطراتی از جمله تشدید افسردگی، تأخیر در ارجاع به متخصص و جمعآوری اطلاعات حساس روانشناختی کاربر را بهدنبال دارند.
در ایران، فدراسیون روانشناسی و سازمان نظام روانشناسی بارها بر ضرورت داشتن پروانه حرفهای برای ارائه هرگونه مشاوره روانشناختی تأکید کردهاند. طبق مصوبات هیئتمدیره سازمان نظام، ارائه مشاوره بدون عضویت در نظام و بدون مدرک کارشناسی ارشد روانشناسی، تخلف محسوب میشود. این چارچوب نظارتی، ایرانیان را در برابر خدمات غیرمجاز محافظت میکند.
از سوی دیگر، صنایع فناوری ایران در حوزه هوش مصنوعی و پردازش زبان فارسی پیشرفتهای محسوسی داشتهاند؛ اما این پیشرفتها باید در چارچوب اخلاق حرفهای و قانون کشور باشد. استفاده از هوش مصنوعی بهعنوان ابزار کمکی در کنار روانشناسان دارای پروانه، مسیر معقولی است، نه جایگزینی کامل آنها.
کارشناسان معتقدند راهحل، حذف فناوری نیست، بلکه تعیین مرزهای شفاف قانونی برای طراحی، عرضه و نظارت بر این ابزارهاست. هر کشوری که بخواهد در اکوسیستم هوش مصنوعی جایگاه مؤثری داشته باشد، باید از ابتدا پروتکلهای اخلاقی و نظارتی را در طراحی محصول لحاظ کند تا اعتماد کاربران حفظ شود.