گسترش فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی در سراسر جهان، بحث جایگزینی نیروی کار انسانی را دوباره فعال کرده است. با این حال، تحلیلهای بازار کار نشان میدهد برخی مشاغل بهدلیل وابستگی به مهارتهای درونی، همدلی، قضاوت اخلاقی و توانایی حل مسئله در شرایط نامشخص، هنوز در دسترس الگوریتمها قرار نمیگیرند.
در ایران، نیروی کار بومی با ترکیب دانش تخصصی و آشنایی عمیق با بافت فرهنگی و اجتماعی جامعه، مزیت رقابتی قابلتوجهی در این مشاغل دارد. کارشناسان معتقدند که حتی در صورت پیشرفت چشمگیر مدلهای زبانی بزرگ، حوزههایی مانند مشاوره بالینی، مهندسی خلاقانه در محیطهای محدود، آموزش تجربی و مدیریت بحران، همچنان به انسان وابسته خواهد ماند.
نکتهای که در گفتوگو با فعالان بازار کار ایران تکرار میشود، این است که سختی مسیر ورود به چنین مشاغلهایی، دقیقاً همان فاصلهای است که الگوریتمها را از جایگزینی آنها دور نگه میدارد. در واقع، پیچیدگی و چندبُعدی بودن این حرفهها، سرمایهای است که هوش مصنوعی در کوتاهمدت توان شبیهسازی آن را ندارد.
به نظر میرسد در رقابت جهانی فناوری، ایران با سرمایه انسانی چندمیلیونی و فرهنگ کار سختگرفته، ظرفیت بالایی برای حضور در آن شغلهایی دارد که مرز میان ماشین و انسان را بهشکست مینشیند.