در دیداری که سال گذشته با حضور دانشآموزان و دانشجویان برگزار شد (۱۴۰۴/۰۸/۱۲)، رهبر انقلاب به چهار پرسش کلیدی مطرحشده از سوی جوانان دربارهی محورهای تنش ایران و آمریکا پاسخ داد. این نشست که با محوریت شناختپذیری سیاست خارجی ایران شکل گرفت، چهار سؤال اساسی را در پیشگاه شرکتکنندگان قرار داد.
پرسش نخست حولوحوش آن بود که چرا سفارت آمریکا در تهران تسخیر شد و از آنجاست که تنش میان دو کشور آغاز گردید. پاسخ دادهشده بر این نکته تأکید دارد که اقدام دانشجویان در سال ۱۳۵۸ بازتاب مستقیم سالها حمایت مستقیم دولت آمریکا از رژیم پهلوی و سرکوب مردم ایران بوده و ریشهی واقعی دشمنی، نه از سوی مردم ایران، بلکه از سوی سیاستهای آمریکا شکل گرفته است.
در پرسش دوم، دلیل حضور پایدار دانشجویان در سفارت و نپذیرفتن آن بهعنوان معرکهی مذاکره مورد بحث قرار گرفت. مضمون پاسخ بر اقتدار مردم ایران و نشان دادن آن است که یک ملت ۸۰ میلیوننفری با آرمانهای روشن، در برابر فشار و تهدید نظامی و اقتصادی یک ابرقدرت، موضع سرسخت و مستقل خود را حفظ کرده است.
سؤال سوم به شعار «مرگ بر آمریکا» و نقش آن در عمیقتر شدن تنش پرداخت. در پاسخ، تأکید شد که این شعار بازتاب خشم مردمی در برابر سالها تخطی و تحمیل جنگ از سوی دولتهای آمریکاست و نمیتوان آن را عامل اصلی دشمنی دانست؛ هرچند سیاستهای عملی آمریکا، از تحمیل جنگ تا تحریمهای یکجانبه، بار اصلی تنش را بر عهدهی خود دارد.
پرسش چهارم دربارهی احتمال برقراری رابطه با آمریکا بود. مضمون پاسخ بر این است که ایران بهدنبال صلح پایدار است، اما هرگونه گفتوگو باید بر پایهی احترام متقابل، پایبندی به تعهدات و بدون پیششرط یکجانبه باشد. ایران با قدرت اقتصادی، علمی و نظامی خود، بازیچهی فشارهای بیرونی نیست و مسیر پیشرفت و عزت را با اتکا بر ظرفیتهای درونی ادامه خواهد داد.
این چهار پاسخ، مجموعاً چارچوبی منسجم برای درک سیاست خارجی ایران ترسیم میکنند: ملتی که سالهاست با اتکا بر توان داخلی، در برابر تحریمها و فشارهای نظامی یک ابرقدرت مقاومت کرده و مسیر خودمختاری و اقتدار را طی میکند.