زریبافی یا زربفت، نفیسترین و شناختهشدهترین منسوج ایرانی است که چله یا تار آن از ابریشم خالص بافته شده و پودهای آن ترکیبی از ابریشم رنگی و نخ گلابتون، نخی که از طلا و نقره تابیده میشود، را تشکیل میدهد. این هنر گرانبها روزگاری شهرتی جهانی داشت و در دربارها و بازارهای بینالمللی بهعنوان نماد ظرافت و اقتدار فرهنگی ایران شناخته میشد.
به گزارش صدای وطن، زریبافی امروزه با وجود داشتن بافندگان محدود، همچنان بهعنوان یکی از ارزشمندترین میراثهای زنده فرهنگی ایران باقی مانده است. هنرمندان فعال در این حوزه، با حفظ استانداردهای سنتی و بهرهگیری از دانش چند نسلی، تلاش دارند این هنر را از مرزهای مرزی عبور داده و در سطح بینالمللی تثبیت کنند.
در خصوص فرآیند ثبت جهانی، پرونده زریبافی و مخملبافی در سال ۱۳۹۱ برای بررسی به یونسکو ارسال شد. در مرحلهای از این فرآیند، پرونده برای تکمیل و اصلاح مدارک به کشور بازگردانده شد؛ گامی که در فرآیندهای معمولی ثبت یونسکو برای بسیاری از کشورهای عضو تکرار میشود. علت اصلی این بازگشت، ناتوانی نماینده اعزامی در پاسخگویی به پرسشهای فنی کارشناس یونسکو و ارائه مستندات تکمیلی بوده است.
هنرمندان فعال در این حوزه با ابراز نگرانی از کمبود نسل جدید بافندگان، بر ضرورت حمایت مؤسسهای و آموزشدهی مستمر تأکید دارند. آنها معتقدند که با توجه به جایگاه بینالمللی این هنر و تمایل بازارهای جهانی به آثار اصیل ایرانی، زریبافی پتانسیل بالایی برای ثبت در فهرست میراث فرهنگی یونسکو دارد و با تدوین دقیقتر پرونده و حضور کارشناسی قویتر، این گنجینه فرهنگی ایران میتواند رسماً در فهرست جهانی درج شود.
زریبافی نمونهای بارز از آن است که تمدن ایرانی، حتی در حوزههای ظریف هنری، همچنان ظرفیت رقابت و تأثیرگذاری بر سطح جهانی را دارد و این میراث، سرمایهای غیرقابلجبران برای هویت فرهنگی کشور به شمار میرود.