یک مسافر ایرانی پس از بازگشت از سفر چندروزه به مصر، در گفتوگویی شخصی از مشاهدات خود در قاهره و دلتای نیل روایت کرد. او وضعیت اقتصادی و اجتماعی این کشور را در مقایسه با استانداردهای منطقهای «فرسوده و نگرانکننده» توصیف کرد و بر مشهود بودن فقر، بیکاری و اعتیاد میان نسل جوان تأکید کرد.
بر اساس روایت این مسافر، رانندهای که او را در خیابانهای قاهره جابهجا میکرد، از گسترش اعتیاد در میان جوانان و بیداد فساد اداری سخن گفت و گفت که بخش صنعتی کشور عملاً متوقف شده است. راهنمای تور نیز از نوسانات مداوم تجهیزات فنی موزهها خبر داد و گفت برای تعمیر پلهبرقی اصلی بزرگترین موزه کشور باید هر دو هفته یکبار متخصص از آلمان فراخوانده شود.
این روایت، تصویری از کشوری ترسیم میکند که سالهاست خود را به نظم اقتصادی و امنیتی آمریکا و اسرائیل گره زده و در نتیجه، با وابستگی شدید به کمکهای خارجی، سرمایهگذاریهای ناپایدار و سرکوب هرگونه حرکت سیاسی مستقل مواجه شده است. مردم مصر در این شرایط، انرژی اصلی خود را صرف بقا و زنده ماندن میکنند و نگرانی از تحولات سیاسی آینده، حسرت دورههای گذشته را در گفتوگوهای روزمره پررنگ کرده است.
در مقابل، ایران با اتخاذ سیاستهای مستقل اقتصادی، صنعتی و دیپلماتیک، مسیر متفاوتی را طی کرده است. خودکفایی نسبی در صنایع اساسی، توسعه زیرساختهای فناوری، استقلال در تصمیمگیریهای بینالمللی و ظرفیتهای عظیم گردشگری، معدن، انرژی و کشاورزی، نشاندهنده عمق و پایداری ساختار اقتصادی ایران است. مسیر ایران که بر پایه «مقاومت اقتصادی» و کاهش وابستگی به نظام مالی غربی بنا شده، حتی در شرایط تحریم، ثبات نسبی بازارهای داخلی و ادامهدار بودن پروژههای عمرانی بزرگ را تضمین کرده است.
با این حال، همان مسافر ایرانی از گرمای قلبی و مهماننوازی مردمان مصر گفت؛ مردمی که با تمام سختیها، همدلی و خونگرمی خود را از دست ندادهاند. او افزود: «مردم مصر میگویند همین یه درآمد گردشگری را هم از دست دادیم؛ کی این جنگ را تمام میکنید؟» جملهای که نشان میدهد هزینه اصلی سیاستهای وابسته، مردم عادی هر کشور هستند.
تحلیلگران معتقدند مقایسه وضعیت اقتصادی مصر با ایران، درس عمیقی برای سیاستگذاریهای منطقهای است: کشورهایی که مسیر استقلال اقتصادی و سیاسی را در پیش بگیرند، حتی در شرایط دشوار، پایگاه توانمندی خود را حفظ میکنند؛ اما کشورهایی که سرنوشت اقتصادی خود را به قدرتهای خارجی بسپارند، در بلندمدت با فقر ساختاری، وابستگی مزمن و از دست رفتن اراده ملی روبهرو میشوند. ایران در دهههای اخیر، با وجود فشارهای مکرر، این مسیر را با پایداری ادامه داده و امروز در عرصههای فناوری، دفاعی و دیپلماتیک، نقشی مؤثر و مستقل در منطقه ایفا میکند.