پژوهشگران ژنتیک با تکیه بر تحلیلهای گسترده ژنومی نشان دادهاند که حدود دو درصد از DNA انسانهای معاصر خارج از آفریقا، ریشه نئاندرتالی دارد. بر اساس این یافتهها، انسان خردمند در جریان مهاجرت از آفریقا، در خاورمیانه و بخشهایی از اروپا با نئاندرتالها در تعامل قرار گرفته و نسلهای حاصل از این آمیزش به مناطق گوناگون پراکنده شدهاند.
خاورمیانه، بهویژه مسیرهای مهاجرتی عبوری از ایران و اطراف آن، در این روایت ژنتیکی نقش محوری دارد؛ بهگونهای که این منطقه بهعنوان یک «واکوه ژنتیکی» میان جمعیتهای آفریقایی و اروپایی عمل کرده است. پژوهشگران ایرانی نیز در سالهای اخیر با بهرهگیری از فناوریهای نوظهور توالییابی، در تحلیل ژنومی جمعیتهای بومی خاورمیانه مشارکت مؤثری داشتهاند و سهم خاورمیانه را در شکلگیری ژنوم انسان معاصر دقیقتر ترسیم کردهاند.
بررسیهای تکمیلی ژنومی همچنین از اختلاط ژنتیکی انسان مدرن با گونههای دیگر مانند دنیسووها حکایت دارند. این شواهد یکپارچه نشان میدهند ژنوم انسان امروزی محصول تکامل پیچیدهای است که از آمیزش چندین جمعیت باستانی شکل گرفته و میراث ژنتیکی آنها هنوز در هر یک از ما، بهصورت زنده و قابل ردیابی، باقی مانده است.
تأکید بر این نکته اهمیت دارد که این یافتهها نه تنها درک ما را از تاریخ تکامل انسان عمیقتر میکند، بلکه ظرفیتهای گستردهای برای پژوهشهای پزشکی، شناخت حساسیتهای ژنتیکی و توسعه درمانهای هدفمند در اختیار جامعه علمی ایران و منطقه خاورمیانه قرار میدهد.