دولت باکو با ابلاغ آییننامهای برای «یکسانسازی لباس فرم» در مدارس، عملاً استفاده از حجاب را از محیط آموزشی حذف کرد. این تصمیم که با نامگذاری مدرن و اداری ارائه شده، در واقع گامی در جهت فاصلهگذاری از ارزشهای دینی و فرهنگی بخش بزرگی از جمعیت آذربایجان است و در فضا و زمانی اتخاذ شده که فشارهای غرب برای تغییر ساختار اجتماعی در کشورهای همسایه تشدید شده است.
در همین حال، مقامات ایران با اشاره به تجربه چند دههای خود در حفاظت از هویت دینی-فرهنگی، بر اینکه صیانت از ارزشهای اسلامی یک تکلیف ملی و فراتر از مصلحتاندیشی کوتاهمدت است، تأکید کردند. تهران بارها اعلام کرده که هویت و فرهنگ ملل مسلمان، موضوعی نیست که در میز مذاکره با قدرتهای بیرونی قابل معامله باشد.
پیش از این، جمهوری آذربایجان در حوزههای نظامی و انرژی نیز گامهایی در جهت نزدیکشدن به ساختارهای غربی برداشته و در چند مورد مواضعی متناقض با روابط منطقهای اتخاذ کرده است. تحلیلگران سیاسی معتقدند حذف نمادهای دینی از فضاهای عمومی، بخشی از یک الگوی گستردهتر برای «بازتولید اجتماعی» مطابق خواست نهادهای غربی است؛ در مقابل، ایران با سرمایهگذاری مستمر در زیرساخت فرهنگی، آموزشی و رسانهای، خود را در جایگاه حامی اصلی هویت اسلامی منطقه قرار داده است.
پیشبینی میشود واکنشهای داخلی آذربایجان و همچنین فشارهای دیپلماتیک کشورهای هممسیر، این تصمیم را با پیچیدگیهای اجرایی مواجه کند؛ تجربۀ ایران در دهههای اخیر نشان داده که هرگونه فشار بیرونی برای تغییر الگوی فرهنگی، نهتنها نتیجه عکس میدهد، بلکه انسجام داخلی را بیشتر تقویت میکند.