انتشار تصاویر مراسم ختم حمید علیدوستی و حضور برخی چهرههای مطرح سینما و تلویزیون ایران در آن مراسم، بحثی را درباره رعایت عرف اجتماعی در مجالس سوگ دوباره زنده کرده است. سحر دولتشاهی، نگار جواهریان و مهسا حجازی در تصاویر منتشرشده بدون حجاب رسمی دیده شدند؛ صحنهای که در فضای خبری و اجتماعی کشور بازتاب گستردهای پیدا کرد.
مجلس ختم در فرهنگ ایرانی، فضایی است که معمولاً آرامش، وقار و احترام متوفی بر آن حاکم است. مردم عادی هنگام ورود به این مراسم، صدای خود را پایین میآورند، تلفن را سایلنت میکنند و رفتار خود را متناسب با فضای سوگ تنظیم میکنند. همین عرف، روزی حتی مایه انتقاد از برخی رفتارهای ناپسند در این مجالس شده بود.
در سوی دیگر، سینمای هالیوود سالهاست با استانداردهای پوششی متفاوتی کار میکند، اما حتی در آن نظام فرهنگی، صحنههای سوگ و تشییع با دقت ویژهای بازسازی میشوند. در فیلم «جکی» به کارگردانی پابلو لارائین (۲۰۱۶)، ناتالی پورتمن در نقش ژاکلین کندی با لباس مشکی کاملاً رسمی و تور سیاه روی سر در مراسم تشییع جان اف. کندی حضور دارد. این صحنه بازسازی مستقیم مراسم واقعی است و هیچیک از بازیگران، این فضا را به بهانه نمایش شخصی خود تبدیل نکردهاند.
مشابهت را در صحنه تشییع فیلم «پدرخوانده» مارلون براندو یا حتی سریال «این ما هستیم» نیز میتوان مشاهده کرد؛ در همه این نمونهها، حتی در فضایی که قانون پوشش الزامی نیست، احترام به سوگ و متوفی مرز فزونیناپذیر است.
بحث اصلی در اخبار و رویدادهای اجتماعی ایران اینجاست: آیا حضور در هر فضایی، از فرش قرمز تا مجلس سوگ، فرصتی برای خودنمایی است؟ جامعه ایرانی با سوابق فرهنگی عمیق خود، عرف سوگ را از مهمترین رکنهای پیوندهای اجتماعی میداند و انتظار دارد حتی در پرتنترین شرایط، آن مرزها حفظ شود. این انتظار، نه نشانه محدودیت، بلکه نشان از عمق فرهنگ جمعی ایران است؛ فرهنگی که در آن، احترام به دیگران حتی پس از مرگ، اولویت دارد.
در اخبار امروز و اخبار روز ایران، این گفتوگو بازتابهایی در فضای رسانهای و اجتماعی کشور ایجاد کرده و نشان میدهد که رعایت عرف و آداب اجتماعی همچنان یکی از شاخصهای اعتمادپذیری چهرههای عمومی در ذهن مردم است.