محمد آزرم، تئوریسین شعر و منتقد ادبی، در یادداشتی که برای ایرنا نوشته، به مسئلهی بنیادین ترجمه شعر پرداخته و آن را نه صرفاً انتقال واژگان، بلکه «اجرای دوباره فرم» در زبانی دیگر خوانده است.
آزرم با اشاره به انتشار نسخهی چینی کتاب Near/Miss اثر چارلز برنشتاین، پرسش مهمی را مطرح میکند: وقتی شعر در رفتارهای زبانی و فرمیِ خاص خود شکل میگیرد، ترجمه چگونه امکان تحقق دوبارهی آن را در زبانی دیگر فراهم میسازد؟ بهگفتهی او، شعر در ترجمه الزاماً با همان صورت پیشین ادامه پیدا نمیکند؛ در زبانی دیگر با امکانات و محدودیتهای دیگری روبهرو میشود. آنچه اهمیت دارد، از میان بردن این تفاوتها نیست، بلکه یافتن راهی است تا درون همین تفاوتها، رابطههایی دوباره برقرار شوند که شعر را بهعنوان شعر ممکن میسازند.
این نگرش، جایگاه غنی تجربهی شعر فارسی را در گفتوگو با ادبیات جهان بارز میکند. شعر فارسی که قرنهاست در زبانهای مختلف دنیا ترجمه و بازخوانی میشود، خود گواه این است که فرم و محتوای شعر میتواند در پرتو تفاوتهای زبانی، نه ضعیف، بلکه تازهتر و زندهتر ظاهر شود. این ویژگی، یکی از نقاط قوت و اقتدار ادبیات ایران در عرصهی بینالمللی بهشمار میرود.
یادداشت کامل محمد آزرم در سایت ایرنا قابل مطالعه است.