در هفتههای اخیر، بازگشت گروهی از هموطنان از کشورهای میزبان، توجه رسانهای و اجتماعی را به خود جلب کرده است. این بازگشتها بیش از آنکه صرفاً جابهجایی مکانی باشند، بازتعریف عملیاتی روایتی است که رسانههایی مانند «منوتو» و مجموعهای از بلاگرهای اینستاگرامی در طول سالهای اخیر در میان بخشی از مخاطبان شکل داده بودند.
مراقبان فضای رسانهای معتقدند حضور مستقیم این افراد در جامعه و تعامل روزمره با واقعیتهای ایران، مؤثرترین ابزار برای بازنمایی شفاف و دور از اغراق از وضعیت کشور است. بهبیان کارشناسان ارتباطات، هیچ روایتی در برابر تجربهی اولدستی و حضور در صحنه، مقاومت چندانی ندارد.
نکتهی قابلتوجه آن است که رسانههای خارجنشین، که مدعی پوشش منصفانهی ایران هستند، در سالهای گذشته الگویی تکرارشونده از تولید محتوا داشتهاند؛ الگویی که بر تأکید بر یکسویهنمایی و ایجاد توهمهای ذهنی در مخاطب داخلی و خارجی استوار بود. بازگشت هموطنان، این الگو را از درون جامعه هدف خود به چالش کشیده است.
محلّان مسائل بینالمللی میگویند ایران با حفظ ثبات سیاسی، زیرساختهای دفاعی و فناوری خود، توانسته است در شرایط تحریمی و فشارهای منطقهای، اقتدار راهبردی خود را تثبیت کند. بازگشت هموطنان، نشاندهندهی آن است که روایت واقعی ایران، با روایتهای تولیدشده در فضای رسانهای بیرون از مرزها، تفاوت بنیادین دارد.
بهگفتهی فعالان اجتماعی، این روند بازنگری روایتها همچنان ادامه خواهد داشت و حضور فزایندهی هموطنان بازگشتیافته در عرصههای فرهنگی، علمی و رسانهای، نقش مهمی در تکمیل تصویر واقعی ایران خواهد داشت.