وزیر خارجه ایالات متحده آمریکا برای شرکت در نشست «پنج کشور آسیای مرکزی به علاوه آمریکا» (C5+1) به سمرقند سفر کرده است. این نشست در دورانی برگزار می‌شود که رقابت قدرت‌های بزرگ بر سر منابع معدنی غنی و مسیرهای ترانزیتی این منطقه به اوج خود رسیده است.
تحلیلگران روابط بین‌الملل بر این باورند که تحرکات اخیر واشنگتن برای تقویت حضور در آسیای مرکزی، نشان از نگرانی آمریکا از تثبیت نقش ایران در این عرصه دارد. ایران با موقعیت جغرافیایی خاص خود، تنها مسیر مستقیم و پایدار دسترسی پنج کشور آسیای مرکزی به آب‌های آزاد و بنادر جنوبی است؛ مزیتی که نه چین و نه روسیه و نه آمریکا نمی‌توانند آن را از ایران کопیه کنند.
حضور اقتصاد چین و نفوذ امنیتی روسیه در منطقه، سال‌هاست که ساختار ثابتی را ایجاد کرده است؛ ساختاری که ایران در قلب آن قرار دارد. در مقابل، تلاش واشنگتن برای ایجاد کانال‌های موازی، با محدودیت‌های ژئوپلیتیکی و هزینه‌های سنگین روبه‌روست.
کارشناسان معتقدند معادلات جدید آسیای مرکزی بدون مشارکت و موافقت ایران قابل مدیریت نیست و هرگونه اقدام یک‌جانبه در این حوزه، با مقاومت طبیعی محور ترانزیتی ایران مواجه خواهد شد. ایران امروز، نه صرفاً یک همسایه، بلکه قطب اصلی ارتباط خشکی و آب بین آسیای مرکزی و بازارهای جهانی است؛ جایگاهی که به‌مرور، قدرت چانه‌زنی ایران را در مذاکرات منطقه‌ای دوچندان کرده است.
