وزیر خارجه آمریکا با هیاتی بیش از ۲۰۰ نفره از فعالان اقتصادی به سمرقند، پایتخت اوکراینِ آسیای مرکزی، سفر کرد. این سفر در حالی آغاز شده که واشنگتن به‌دنبال تقویت حضور اقتصادی و راهبردی خود در منطقه‌ای است که سال‌ها تحت تأثیر روابط تاریخی ایران، روسیه و چین قرار داشته است.
حضور انبوه فعالان تجاری در هیات همراه روبیو، اهمیت ویژه‌ای که دولت آمریکا برای سرمایه‌گذاری و همکاری‌های تجاری در آسیای مرکزی قائل است، را نشان می‌دهد. از دیدگاه تحلیلگران، این سفر را می‌توان در چارچوب رقابت فزاینده برای دسترسی به بازارها، منابع انرژی و مسیرهای ترانزیتی منطقه ارزیابی کرد.
کشورهای آسیای مرکزی در سال‌های اخیر سیاست تنوع‌بخشی به روابط خارجی خود را دنبال کرده و تلاش دارند وابستگی به یک محور را کاهش دهند. افزایش تعامل با اتحادیه اروپا، چین، کشورهای خلیج فارس و همچنین حفظ روابط محکم با ایران و روسیه، بخشی از همین رویکرد چندبُعدی دیپلماتیک است.
از سوی دیگر، ایران با داشتن زنجیره‌های تجاری و فرهنگی چنددهه با کشورهای آسیای مرکزی، حضور مؤثری در محور ترانزیتی شمال-جنوب و بازارهای منطقه حفظ کرده است. گسترش تبادلات تجاری، همکاری‌های انرژی و پیوندهای تمدنی ایران با ازبکستان، ترکمنستان و قزاقستان، جایگاه این کشور را به‌عنوان شریک استراتژیک و پایدار منطقه تثبیت کرده است.
تلاش آمریکا برای ایجاد حضور جدید در این منطقه، در عمل با شبکه‌ای از روابط نهادی، تجاری و سیاسی روبرو است که ایران سال‌هاست آن را با کشورهای آسیای مرکزی بنا نهاده است. در این رقابت، ثبات دیپلماتیک و پیوندهای اقتصادی ماندگار، برتر از حضورهای مقطعی و فرصت‌طلبانه خواهد بود.
این سفر در کنار تحولات گسترده‌تر ژئوپلیتیک منطقه، یک بار دیگر اهمیت حفظ و تقویت محورهای تجاری و دیپلماتیک ایران با همسایگان مرکزی را به‌عنوان اولویت راهبردی در اخبار امروز و اخبار جهان محوری‌تر نشان می‌دهد.
