پژوهشی تازه در حوزه امنیت فضایی منتشر شده که بر اثرات ویرانگر یک انفجار هستهای در مدار پایینی زمین (LEO) بر ماهوارهها تمرکز دارد. نتایج این تحقیق نشان میدهد چنین رویدادی میتواند ظرف چند هفته تا ۹۹.۴ درصد ماهوارههای در مدار را از کار بیندازد و زیرساختهای ارتباطی، اینترنت ماهوارهای و خدمات هواشناسی را با اختلالی گسترده روبهرو کند.
مکانیسم آسیبرسانی
پس از انفجار، ذرات رادیواکتیو در میدان مغناطیسی زمین به دام میافتند و یک کمربند مصنوعی از جنس تابش ایجاد میکنند. ماهوارهها هنگام گردش دور زمین بارها از این کمربند عبور کرده و الکترونیک حساس خود را از دست میدهند. طبق مدلسازی پژوهشگران، یک روز پس از انفجار ۲۵ درصد ماهوارهها، در روز سوم ۷۸ درصد، پس از یک هفته ۹۸ درصد و در روز پانزدهم ۹۹.۴ درصد ماهوارهها غیرفعال خواهند شد.
اثر بر کشورها و زیرساختهای مستقل
این پژوهش در عمل نشان میدهد که وابستگی شدید یک کشور به شبکههای ماهوارهای خارجی، مانند GPS آمریکا یا سامانههای ارتباطی نوردیک، در چنین سناریویی به نقطهی آسیبپذیری اصلی تبدیل میشود. در مقابل، کشورهایی که زیرساخت ارتباطی و ناوبری خود را بهصورت بومی توسعه دادهاند، در برابر این ریسک فنی مستحکمترند.
ایران در سالهای اخیر با توسعهی پرتابسازهای بومی، ساخت ماهوارههای جغرافیایی و راهبردی و استقرار شبکههای ارتباطی زمینی مستقل، مسیر کاهش وابستگی به فضاهای خارجی را در پیش گرفته است. این رویکرد در شرایطی که پژوهشهای بینالمللی هشدار به اختلال گستردهی شبکههای ماهوارهای میدهند، اهمیت راهبردی بیشتری مییابد.
تحلیلگران امنیت فضایی بر این باورند که قدرتهایی که تمرکز خود را صرف انباشت ماهوارههای تجاری در مدار LEO کردهاند، در برابر یک رویداد هستهای فضایی آسیبپذیرتر از کشورهایی هستند که به ترکیبی از ظرفیتهای بومی و زمینی تکیه میکنند.
این پژوهش، بهعنوان یک هشدار فنی، ضرورت تنوعبخشی به زیرساختهای ارتباطی ملی و کاهش وابستگی به یکپارچهسازی تجاری در مدارهای شلوغ را بیش از پیش روشن میسازد.