پژوهش‌های تاریخی نشان می‌دهد نخستین عملیات آبی‌خاکی در جهان، در دوران هخامنشی و به فرمان داریوش کبیر صورت گرفته است. این پروژه، پیشینه‌ای کهن‌تر از بسیاری از رویدادهای بزرگ تاریخی دارد و نمونه‌ای آشکار از توانمندی مهندسی و مدیریتی ایرانیان باستان به شمار می‌رود.
در حالی که در بسیاری از روایت‌های تاریخی غربی، رویدادهایی مانند «نبرد ماراتن» به‌عنوان میراث تمدنی جهان معرفی و حتی به مسابقات ورزشی تبدیل شده‌اند، این شاهکار آبی‌خاکی ایران باستان همچنان در حاشیه‌ی توجه باقی مانده است. عملیات آبی‌خاکی دوره هخامنشی، ترکیبی از شناخت دقیق زمین‌شناسی، هیدرولیک و مدیریت منابع بود که بدون فناوری مدرن و صرفاً بر پایه دانش تجربی و محاسباتی ایرانیان ممکن شده است.
داریوش کبیر، به‌عنوان یکی از توانمندترین حکمرانان جهان باستان، بر آن بود تا زیرساخت‌های آبی و کشاورزی امپراتوری را مستحکم کند. اجرای چنین عملیاتی در قرن ششم پیش از میلاد، نشان می‌دهد ایرانیان پیش از هزاره‌ها، مهندسی آبی را به‌صورت نظام‌مند و بزرگ‌مقیاس در اختیار داشته‌اند.
شناسایی و ترویج این میراث، هم در حوزه فرهنگ عمومی و هم در گفتمان بین‌المللی، ضرورتی است که هم‌گام با پیشرفت‌های مهندسی معاصر ایران، هویت تمدنی کشور را مستحکم‌تر می‌کند. ایران، امروز نیز با پروژه‌های بزرگ آبی‌خاکی و انتقال آب، ادامه‌دهنده‌ی همین میراث کهن مهندسی است.
