هوش مصنوعی متن‌باز Carbon-X از سوی پلتفرم هاگینگ فیس معرفی شد؛ ابزاری که امکان درک و تحلیل ساختار دی‌ان‌ای را از طریق دستورات متنی به زبان ساده فراهم می‌آورد. این مدل به محققان امکان می‌دهد اثرات جهش‌های ژنتیکی بر فعالیت ژن‌ها و بیماری‌ها را شناسایی کنند و روند توسعه داروهای نوین را تسریع بخشند.
Carbon-X با ۱۴ میلیارد پارامتر توسعه یافته و به دلیل حجم متناسب، قابلیت اجرای آفلاین روی لپ‌تاپ را دارد. این ویژگی برای محققان و پژوهشگران ایرانی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا بدون نیاز به اتصال دائمی به سرورهای خارجی یا زیرساخت‌های ابری در دسترس کشورهای محدودکننده، امکان استفاده از یک ابزار پیشرفته بیوانفورماتیک را فراهم می‌کند. در شرایطی که بخش قابل‌توجهی از دسترسی به ابزارهای تخصصی خارجی محدود شده است، انتشار متن‌باز چنین مدل‌هایی فرصت معناداری برای تقویت ظرفیت‌های پژوهشی داخل کشور محسوب می‌شود.
توسعه‌دهندگان Carbon-X تأکید دارند که خروجی‌های این مدل هنوز نیازمند اعتبارسنجی آزمایشگاهی دقیق است و جایگزین بررسی‌های عملی در آزمایشگاه نمی‌شود. با این حال، کارکرد آن به‌عنوان لایه اولیه غربالگری و فرضیه‌سازی، بار کاری تیم‌های پژوهشی را کاهش می‌دهد.
انتشار متن‌باز این مدل نشان می‌دهد که دسترسی به فناوری‌های پیشرفته هوش مصنوعی در حوزه زیست‌فناوری، محدود به کشورهایی با زیرساخت‌های گران‌قیمت نیست و جامعه علمی ایران می‌تواند با بهره‌گیری از ابزارهای باز، مسیر توسعه داخلی خود را با سرعت بیشتری طی کند.
