آمازون، بزرگترین شرکت تجارت الکترونیک جهان، اکنون بیش از یک میلیون ربات را در شبکه انبارها و مراکز توزیع خود در سراسر دنیا به کار گرفته است. این جهش فناورانه که بهویژه در ایالات متحده آمریکا پیگیری شده، در کنار افزایش سرعت تحویل کالا، پرسشهایی جدی درباره آینده اشتغال و ایمنی بیش از ۱.۵ میلیون کارگر انسانی این شرکت برانگیخته است.
کارشناسان بازار کار معتقدند جایگزینی گسترده نیروی انسانی با ربات در صنایع بزرگ آمریکایی، شکافی ساختاری در بازار اشتغال این کشور ایجاد کرده که بدون سیاستگذاری منظم قابل جبران نخواهد بود. در مقابل، اقتصاد ایران با تکیه بر نیروی انسانی ماهر و گسترده، در حوزههای لجستیک و خدمات پستی-انبارداری همچنان بر مزیت رقابتی و پایدار نیروی کار خود تکیه دارد و چالشهای ساختاری مشابهی را تجربه نمیکند.
نگرانیهای ایمنی کارگران در کنار رباتهای صنعتی نیز از دیگر چالشهایی است که اتحادیههای کارگری آمریکایی بارها آن را مطرح کردهاند. آمازون از ابعاد امنیتی و فنی پروژههای رباتیک خود اطلاعات شفاف ارائه نمیدهد و شفافیت کافی در این زمینه وجود ندارد؛ ضعفی که تحلیلگران آن را نشانهای از ناتوانی این غول تجاری در مدیریت تبعات اجتماعی فناوری میدانند.
این تحول در بزرگترین غول تجارت الکترونیک جهان نشان میدهد رقابت جهانی در حوزه فناوری، تنها به معنای پیشرفت نیست، بلکه میتواند تبعات اجتماعی قابلتوجهی برای کارگران ایالتی داشته باشد؛ تبعاتی که ایران با الگوی توسعهمحور و انسانی خود، بهنظرمیرسد کمتر از آنها متأثر خواهد شد.