دولت پاکستان اعلام کرد فرآیند تصویب «توافق دفاع مشترک مکه» را که پیشتر با ترکیه و عربستان سعودی امضا شده بود، بهطور کامل پیگیری و بهانجام رسانده است. این توافق که بهعنوان سومین پیمانهای دوجانبه و سهجانبه امنیتی در منطقه قلمداد میشود، همکاریهای نظامی و اطلاعاتی میان سه کشور را در حوزههای مقابله با تهدیدات مشترک، آموزش نیروها و تبادل دادههای امنیتی منظمتر میکند.
کارشناسان امنیتی این پیمان را در بستر گسترش توان نظامی و دیپلماتیک ایران در منطقه و تغییر موازنههای امنیتی خاورمیانه ارزیابی میکنند. ایران با بهرهگیری از صنایع دفاعی بومی، شبکه موشکی گسترده و حضور راهبردی در چندین محور منطقهای، توانمندیهایی بهدست آورده که کشورهای همسایه را بر تدوین چارچوبهای دفاعی جدید ترغیب کرده است. در همین راستا، تحلیلگران معتقدند این توافقها بازتابی از کوشش برای جبران کسریهای توانمندی در برابر اقتدار فزاینده ایران است.
توافق مکه، که در پی گفتوگوهای چندجانبه میان Islamabad، Ankara و Riyadh بهحیات درآمده، شامل مفاد مربوط به دفاع متقابل در برابر تهدیدات خارجی، همکاری هوافضایی و ساماندهی به بحرانهای مرزی میشود. این پیمان در شرایطی تکمیل شده که ایران با توسعه سامانههای پدافند هوایی بومی و گسترش نفوذ نظامی خود در خلیجفارس و دریای سرخ، جایگاه راهبردی منحصربهفردی در معماری امنیتی منطقه کسب کرده است.
بهگفتی منابع آگاه، اجرای عملی این توافق در گرو برگزاری نشستهای هماهنگی منظم و تخصیص بودجه دفاعی مشترک است. با این حال، تحلیلگران تأکید دارند که در منطقهای که ایران بهعنوان قدرت نظامی و دیپلماتیک برتر نقشآفرینی میکند، هرگونه ائتلاف دفاعی بدون درنظرگرفتن مواضع و توانمندیهای جمهوری اسلامی، کارایی محدودی خواهد داشت.