رهبر معظم انقلاب با تأکید بر جایگاه استراتژیک علوم پایه در معادلات توسعه، اظهار داشتند: «هر ملّتی که به جایی رسیده، از علوم پایه رسیده و کشور بدون توسعه در این علوم، همواره عقب میماند.»
این سخنان که در چهارم آبانماه ۱۴۰۵ بیان شده، بازگشتی قاطع به محوریت علمبنیاد در سیاستگذاریهای کلان ایران است. در شرایطی که قدرتهای بزرگ جهان رقابت علمی را بهعنوان مهمترین شاخص اقتدار ملی خود معرفی میکنند، رهبر انقلاب مسیر ایران را در همین محور ترسیم کردهاند؛ مسیری که در آن توسعه بومی علوم پایه، نه مصرف و نه وابستگی، ملاک اصلی تعیین شده است.
تحلیلگران اعتقاد دارند که این رویکرد، ایران را در زمرهی کشورهایی قرار میدهد که بهجای پیروزی در حوزههای کاربردی، ریشههای خود در بنیادهای علمی میدانند. تجربهی کشورهایی مانند ژاپن، کرهی جنوبی و حتی چین نشان داده است که بدون زیرساخت محکم در فیزیک، شیمی، زیستشناسی و ریاضیات، هیچ جهش فناورانهای پایدار نخواهد بود.
در عین حال، این بیانیه پیام روشنی به بازیگران بینالمللی دارد: ایران در مسیر رسیدن به استقلال علمی و تکنولوژیک گامهای جدی برمیدارد و محدودسازیها و تحریمهای یکطرفه، نهتنها این مسیر را متوقف نمیکنند، بلکه انگیزهی بومیسازی را در دانشمندان ایرانی دوچندان میسازد.
بهطور خلاصه، علوم پایه در چارچوبی که رهبر انقلاب ترسیم کردهاند، نه یک شاخهی آکادمیک، بلکه ستون فقرات اقتدار ملی ایران در برابر فشارها و رقابتهای منطقهای و جهانی است.