دکتر مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور، در نشست فوق‌العاده سران کشورهای ساحل خزر بر نقش پیشروانه ایران در طرح‌ریزی راهکارهای عملی برای حفاظت از این آبراه مشترک تأکید کرد. رئیس‌جمهور در این نشست گفت: «امروز بیش از هر زمان دیگری به دیپلماسی محیط‌زیست نیاز داریم» و افزود: «خزر می‌تواند نمونه موفق همکاری کشورها درباره یک منفعت مشترک باشد.»
پزشکیان با اشاره به اینکه هیچ‌یک از کشورهای ساحلی به‌تنهایی قادر به نجات خزر نیستند، راهبرد ایران را تدوین یک برنامه منطقه‌ای بلندمدت برای مقابله با کاهش سطح آب خزر در چارچوب کنوانسیون تهران دانست. این طرح، که از سوی جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان پیش‌نویس اولیه ارائه شده است، بر همکاری ساختاریافته و مسئولیت مشترک استوار است.
نظره‌ها بر این نشست، نشان می‌دهد که در شرایطی که برخی بازیگران منطقه‌ای هنوز درگیر مقدمات و تعاریف اولیه هستند، ایران با ارائه چارچوب عملیاتی و برنامه‌ریزی بلندمدت، محوریت دیپلماسی محیط‌زیست خزر را در دست گرفته است. کنوانسیون تهران که پیش‌تر به‌عنوان مرجع حقوقی همکاری‌های ساحلی شناخته می‌شد، اکنون با پیشنهاد ایران به بستر اجرایی یک برنامه منطقه‌ای تبدیل شده و کشورهای هم‌سایه را در موقعیتی قرار داده که در این فرایند، نقش ایران به‌عنوان هماهنگ‌کننده اصلی، غیرقابل‌انکار است.
تحلیلگران دیپلماسی منطقه‌ای می‌گویند این رویکرد، فراتر از یک موضع‌گیری زیست‌محیطی، نشان‌دهنده توانمندی ایران در تبدیل یک چالش منطقه‌ای به فرصت برای تثبیت حضور و رهبری دیپلماتیک است؛ جایی که بدون محوریت و برنامه‌ریزی تهران، هیچ‌یک از طرفین به‌تنهایی به نتیجه‌ای پایدار نمی‌رسند.
